Effectieve of...ineffectieve leider? Deel 1

Ineffectief of effectief?

Wat maakt de ene leider nu effectief en de andere ineffectief? Een vraag die niet eenduidig is te beantwoorden. Ik zal proberen om vanuit de 3DMens visie dit wel scherp te krijgen.

In mijn eerdere blogreeks over de Roddelaar Ontmaskerd (zoek dit op trefwoord en je hebt alle artikelen) heb ik al wat uit de doeken gedaan over de verschillende ego-toestanden. Deze toestanden zijn gerelateerd aan de theorie van Eric Berne. In die theorie, ook wel bekend als de Transactionele Analyse (TA), onderscheidt hij dat er drie attitudes zijn van waaruit wij denken, voelen en handelen. De visie op de drie dimensionale mens is onder andere voortgekomen uit deze analyse.

Waar het om gaat is dat we vanuit één van die drie toestanden reageren in communicatie met elkaar.
Dit zijn :
De Ouder: hier reageer je vanuit de normen en waarden zoals die vroeger al bij je zijn vastgelegd.
De Volwassene: dit zijn reacties die overeenkomstig zijn van wat zich in het hier en nu aandiend in de actuele realiteit.
Het Kind: dit zijn je reacties in het hier en nu zoals je die als kind ook had.

Iedere leidinggevende zou zich bewust moeten zijn van die ego toestanden, omdat het veel zelfinzicht geeft en helpt bij het effectief maken van communicatie.

Voorbeeld ineffectief

P = prikkel, R = respons

Een leidinggevende klaagt al een tijd over een medewerker. Die medewerker ligt niet goed in de groep en zorgt er volgens hem voor dat de prestaties achterblijven. De leidinggevende heeft het signaal niet direct opgepakt en even op zijn beloop gelaten, maar begint er van te balen. Hij heeft een 1 op 1 gesprek gehad en dit heeft niet echt geholpen.

De Ouder (ego toestand) heeft waarschijnlijk gesproken met de Kind (egotoestand van de medewerker). Vooral de kritische houding (P) van de manager en zijn klaagzang hebben doorgewerkt bij de medewerker op zijn Kind. Hij voelt zich machteloos en zelfs verdrietig om de aantijgingen uit de groep en de leidinggevende. Volgens de theorie van Berne stuurt de leidinggevende een negatieve transactie van (kritische) Ouder naar (Aangepaste) Kind. Door die negatieve transactie werkt het door op gevoels nivo en reageert de medewerker als veroordeeld door de situatie (R). Hij verdedigt zijn standpunt over zichzelf in de groep. Ze kunnen beiden de situatie zo in stand houden. Want de medewerker belooft beterschap, doet daarvoor ook zijn best, maar evengoed gaat de groep zich toch weer tegen hem keren, waardoor de leidinggevende nog meer baalt... en weer gaat klagen.

Wanneer barst de bom?  

Conflict in 3D?

Kijk bij een conflict eens driedimensionaal. Zowel 3D in de tijd (dus verleden, heden en toekomst) als in de gelaagdheid van je handelen en denken als ook in de (net eerder beschreven) perspectieven of posities of zoals ik de Theory U uitleg (zijn ook drie delen: links-onder-rechts). In dit artikel gebruik ik graag dat laatste.

Conflicten spelen zich altijd af op twee nivo's. In jezelf en in relatie met anderen, dus respektievelijk intern en extern. In dit artikel schrijf ik over het interne conflict.

Het conflict in jezelf heeft vaak een relatie met vroeger. Het gaat dan over een oorsprong of bron in jezelf die maakt dat er een conflicterende interne dialoog is. Binnen de Transactionele Analyse (TA) uitgelegd betekent het bv een onenigheid tussen de kritische ouder (met een gedachte, overtuiging, een norm, een waarde die je eerder al hebt overgenomen en vastgelegd) die verschilt van die van het vrije kind (die vind dat niks moet en eigenlijk alles mag).
Om 'eruit te komen' kun je werken met bewust waarnemen wat er gebeurt. Je schakelt je V (volwassene) in en bekijkt jezelf. Vaak helpt het om rust en afstand te nemen. In een eerder stuk over Theory U schreef ik over de linkerzijde van de U. Het deel dat met 'downloading' te maken heeft is dan actief, want je 'laad' immers een oordeel/opvatting uit het verleden naar het hier en nu. Daarmee komt er dus iets van vroeger terug en dat maakt het 'interne' conflict. Kennelijk past het niet (meer) bij datgene wat zich in je afspeelt. Senge noemt het in zijn boek Presence het Sensing deel, waarbij je je bewust bent van de diepere waarneming van de werkelijkheid in jezelf. Die werkelijkheid is slechts een interne representatie...dat kun je loslaten (of zoals eerder beschreven: "stal die gedachte uit en loop er een rondje omheen" zie >http://3dmens.blogspot.com/2012/02/theory-u-deel-2-wat-download-jij.html ).
Daarna komt de het Presencing, het samenkomen van de 'presence' (= de aanwezigheid) van die gedachte/overtuiging etc. en sensing. Dan kom je in de onderkant van U. Daar zit de 'ruimte' voor creatie (ik noem het ook wel het 'niet weten moment'), voor het herpakken met nieuw potentieel. Deze 'ruimte' kun je niet forceren! Dus het interne conflict kun je niet 'gericht' oplossen, maar dient zich aan. Het vergt stilte en onbevangenheid in je waarneming.
De onderkant van de U en de beweging naar rechts en omhoog is de fase waarin er vanuit het niet weten 'iets kan komen'. Dat kan dan de oplossing zijn, maar dat kunnen er meerdere zijn, deze fase noemt Senge 'uitkristalliseren'. Francisco Verala wordt aangehaald in het boek van Senge met de tekst "niet zoeken, maar laten komen". Laat als het ware het grote (onbewuste) geheel die toegangspoort die jij in de stilte hebt opengezet binnenkomen. Hier zit ware creatie! Ik heb zelf een aantal malen dit meegemaakt en het is wonderbaarlijk wat er gebeurd. Het kan een onverwachte ontmoeting zijn, een belletje of mailtje van iemand, een tekst in een lied of film, een spreuk op een muur, een tweet, etc. Kijk zelf maar eens wat er gebeurd als je een conflict in jezelf hebt.
Laat wat je 'download' los, stal gedachte uit met besef dat het maar een eigen gedachte is, laat dat langzaam los, zoek de stilte, gun jezelf ruimte/tijd en 'laat 't komen'.