Positief Blijven!!!!

Ben je als coachende leidinggevende betrokken bij je personeel?

Ik mag veronderstellen van WEL. Soms zit het jezelf of iemand in je team even niet mee... Dan zijn er verschillende interventies te doen. Het blijkt vaak dat als iets wat niet prettig is later een positieve weerklank heeft. Onlangs las ik op de Coachkalender een verhaaltje dat in jouw 'interventie palet' dan niet mag ontbreken...


Dat is goed!
In Afrika leefde eens een koning. Die koning had een boezemvriend die de gewoonte had om alle dingen die hij in zijn leven meemaakte te voorzien van het commentaar: ‘Dat is goed!’
Op een dag waren de koning en zijn vriend op jacht. Maar er ging iets mis, waardoor de koning zijn eigen duim eraf schoot. De vriend bekeek de hand van de koning en gaf zijn oordeel: ‘Dat is goed!’ De koning werd daar zo kwaad over dat hij zijn vriend in de gevangenis liet gooien.

Een jaar later was de koning weer op jacht. Tot zijn schrik werd hij op een gegeven moment omsingeld door kannibalen die hem meenamen naar hun dorp. Het was hun bedoeling om hem op te eten, tot een van de kannibalen zag dat de koning een duim miste. Uit bijgeloof aten de kannibalen namelijk geen mensen waaraan iets ontbrak. De koning werd vrijgelaten en weggestuurd.

Thuisgekomen spoedde de koning zich naar de cel van zijn vriend. ‘Je had gelijk. Het was goed dat mijn duim eraf werd geknald.’ De koning vertelde zijn vriend wat hij had meegemaakt en bood zijn excuses aan. ‘Het was fout dat ik je heb laten opsluiten.’
‘Nee, integendeel’, antwoordde de vriend. ‘Dat was juist goed. Want als ik niet in de gevangenis had gezeten was ik met jou op jacht gegaan en opgegeten.’

Bron: Coachkalender, 31 juli 2012

Hoe herken je de Coachende Leider? Deel 1

In mijn vorige blogartikel stuurde ik al een beetje in de richting van coachend leiderschap. En dat doe ik niet voor niets. De afgelopen weken heb ik met mensen gesproken en hardop gedacht over dit fenomeen. Bij veel leidinggevenden staat tegenwoordig 'coaching' als competentie in het functieprofiel. Ook is te zien dat de vaardigheid coaching enorm veel aandacht krijgt. Jezelf een coachend leidinggevende noemen vraagt om iets meer dan een uitleg.
Hopelijk helpt dit en volgende artikelen en mijn eerste 3D opleiding je daarbij (waarover in de nieuwsbrief meer).

Petten of brillen?

In mijn eigen opleidingen heb ik tot nu toe vaak het beeld geschetst voor een coachende leidinggevende door de 'petten' of  'brillen' te bekijken. Met de petten wordt bedoeld: "welke 'pet' heb je op in bepaalde situaties in je werk. Die 'pet' is een metafoor voor de zienswijze die je op dat moment hebt. Met een bepaalde pet op zie je het namelijk anders.

Speciale managers bril met oogkleppen,
wie wil 'm niet?

Datzelfde geldt voor de 'bril' en past wellicht nog beter, omdat je daar echt doorheen kijkt en letterlijk het 'anders' ziet. Enfin pet of bril maakt niet meer zoveel uit.

Perspectief?
Nu werk ik met de 3DMens, dus zijn het nu 'perspectieven' geworden (klinkt chique toch?). Je kunt namelijk naar situaties kijken vanuit verschillende perspectieven. Komt bijna op hetzelfde neer. Ik schrijf bijna, omdat ik in volgende artikelen de 3D visie hierover met je wil delen en die gaat echt wat verder dan de boekjes of kalenders....

Perspectief van de Leider
Coachend leidinggeven betekent dat je wetenschap hebt over je leidersrol. Je hebt dan een heldere visie die aansluit bij wat nodig is op een afdeling en passend binnen de doelen van een organisatie. Hierbij werk je vanuit de toekomst naar het heden en ben je niet alleen doelgericht, maar ook doelgeleid (daarover binnenkort een apart artikel). Kenmerk van de coachende leider bij dit perspectief is een pro-actieve houding. Je wilt de zaken voor zijn, je neemt zelf initiatief, je werkt vanuit die visie en handelt ook zo naar je team. Leiderschap vraagt voor Volgerschap in eerste instantie visie en de competentie om dat 'over te brengen' op collega's in het hier en nu.

Perspectief van de Manager
Je herkent een coachende leider ook aan zijn managers stijl. In die stijl is ie bewust en verantwoordelijk bezig. Hij kent de verwachte resultaten als het gaat om output en kan dit ook in financiele termen vertalen. Vanuit dit perspectief is hij in staat om helder de kaders en verwachtingen neer te zetten op de relatief korte termijn. Omdat in eerste instantie het leidersperspectief op orde is, weet ie wat ook dagelijks nodig is als het gaat om sturing en controle. Hij kent het werkterrein van zijn team en kan omgaan met de geschreven en ongeschreven regels. De coachende leider herken je hier door rust en overzicht en sterk in het hier en nu te handelen en medewerkers op het juiste moment aan te sturen of te prikkelen.

Perspectief vanuit de Coach
Coachend leidinggeven is wat dit punt betreft vaak nog het lastigst, omdat de competentie 'coaching' nog een wankele vaardigheid is. Dit benoem ik zo, omdat ik zie dat veel managers in valkuilen schieten die eerder verbonden zijn aan managen of leiden, dan aan coachen. Toch...de coachende manager is beter in staat om de ontwikkeling van zijn medewerkers op te pakken en dit zelf te begeleiden, zowel professioneel als persoonlijk. Echter deze pet kan niet zonder een heldere eigen perspectief op leiden en managen.

De vaardigheid voor een coachende leidinggevende zit niet zozeer in het wetenschap hebben van de verschillende perspectieven en daarbij horende gedragingen, maar in het vermogen om hier bewust mee om te gaan. Je kan dus wel zeggen dat een coachende manager zeer bewust is in zijn werk en sterk kan reageren op de hier en nu.

Controle?
Jouw medewerkers kunnen je FEILLOOS aangeven of je een coachende manager bent...

Geef je NU op voor de 3D NIEUWSBRIEF: 3dmens@gmail.com
Twitter dit gerust door!

 

Het Alternatief voor Leiderschap is...

Gisteren had ik een mooi gesprek over leiderschap. Gesprekken daarover kunnen volgens mij oneindig doorgaan. Het roept zoveel op. Het onderwerp ging eigenlijk over waarom coachend leiderschap beter zou zijn dan gewoon leiderschap. L a s t i g  P u n t! 

 

De vraag die ik als opleider aan het eind van de leergang-opleiding voor coachend leidinggeven altijd stelde was: Wat doe je nu anders? Wat maakt dat je nu zegt dat je coachend leidinggevende bent. Het leukste antwoord dat ik me herinner: "omdat ik de opleiding heb gedaan".De antwoorden waren natuurlijk net zo divers als de cursisten! Voor het echte antwoord (voor jezelf) hierop stel ik voor dat je dit helemaal uitleest en je inschrijft voor mijn nieuwsbrief..."

 

Het wordt interessanter als je vraagt of een coachende leidinggevende betere resultaten heeft...Een mogelijk antwoord daarop las ik in de vakantie op de Coachkalender*:

 

In het boek The extraordinary coach (2010) van John Zenger luidt zijn onderzoeksvraag: maakt coaching echt zoveel uit als je resultaten wilt behalen met je team?

Het antwoord: ‘Great leaders are great coaches’, onderbouwt hij als volgt:

- Haal je goede productieresultaten, maar scoor je niet goed op coachende kwaliteiten, dan heb je slechts 7% kans om door te dringen tot de top tien managementcategorie. Slechts 15% van je medewerkers is dan tevreden over je en dat blijken de mensen te zijn die het kortst in dienst zijn.

- Nemen je coachingsvaardigheden toe, dan neemt die tevredenheid evenredig toe. In organisaties zonder coachingscultuur zegt 50% van de medewerkers dat ze erover nadenken om van baan te veranderen. Statistisch gezien is de helft daarvan, dus 25%, ook daadwerkelijk binnen het jaar vertrokken. In organisaties met een hoge score op coachende kwaliteiten van het management is dat maar 22% respectievelijk 11%.

- Een hogere tevredenheid en hogere retentie van personeel leidt tot hogere productiviteit en dus winst. Als je coaching dus niet voor de mensen doet, doe het dan tenminste voor de poen.

Dit lezende...iets voor jou om toch meer coachend te gaan werken?

De 3DMens doet dat.


Wil je in september de NIEUWSBRIEF ontvangen, stuur dan nu een mail naar 3dmens@gmail.com. Dank vast.
Tweeten


Aanverwant:
De 3DMens 'herhaalt'.: De Derde Ruimte
16 Feb 2012

 

De werkelijkheid is dat ik zelf de 3DMens gedachte wil zijn en leven, vanuit mijn visie op coachend werken. Werken vanuit synergie! Dus ik zal de ruimte van die ander ook moeten gaan 'zien'. Als ik de ruimte van die ander ...

 

De 3DMens 'inspireert'.: Irritatie als Richting

04 Mei 2012

 

Coachend werken betekent dat je dit beheerst. Je kent dit principe en doet een poging om in verbinding te blijven. Door het effect te bespreken met elkaar ontstaat weer verbinding en een sterk hier en nu mechanisme.

 

 

De 3DMens 'herhaalt'.: Collectief censureren

06 Mrt 2012

 

Er bestaan in groepen nu eenmaal subtiele gecensureerde gedachten die nergens in een handleiding staan... Contact maken met deze 'groupthink' behoort tot coachend werken en dus tot de vaardigheden van de 3DMens.

(*vrij naar Coachkalender 2012, 26/7)

De Geheime Kamer

Mijn eerste artikel na de vakantie...maar 's voorzichtig opstarten met wat vakantie-inspiratie.

Op vakantie neemt mijn fantasie soms een loopje met mij. Zo ook met dit: De Geheime Kamer. Droomde jij als kind er ook niet van een geheime kamer te hebben, waarin je alles mocht en kon, waar alles naar jouw wensen is ingericht, waar jouw dromen uitkomen?

In coaching kan je 'De Geheime Kamer' interventie gebruiken. De coachee neemt zich dan voor een eigen plek te maken in zijn of haar fantasie. Een plek om even naar weg te dromen, maar waar vervolgens ook het 'probleem of vraag' ingebracht wordt. Waar gaat de coachee zitten of staan, wat gebeurt er dan? Wat uit die kamer kan dan gebruikt worden om naar een oplossing te werken? Hoe betrekt de coachee jou hier dan bij, welke plek krijg jij in de kamer? Laat hem of haar uitgebreid tot in detail beschrijvingen maken van die kamer, over wat er staat, maar misschien ook heeft gestaan of nog komt te staan. Wie spelen er een rol bij die kamer? Welke herinneringen hangen in de kamer en kijk steeds of je ook weer koppelingen kunt maken naar de vraag of het probleem en de realiteit.

Op deze manier (kan geheel met gesloten ogen) maak je een ongelofelijk potentieel los. De Kamer kan vervolgens steeds weer gebruikt worden om (zonder jouw begeleiding) anders naar zaken te kijken of om gewoon even te fantaseren over wat nodig is om iets aan te pakken.

Hoe ik hierbij kom? Kijk naar de onderstaande foto:

Dit is een foto (in sepia, "omdat het heel oud was") het achterhuis van ons vakantieadres in Montevrain. Dit deel is niet zichtbaar vanaf de voorkant. Het is volledig authentiek (ca. 1890) linksonder is de koetsstalling en rechtsonder de paardenstal. De koetsier woonde ooit boven (de smalste trap die ik ooit heb gezien...). Het verkeert in een slechte staat. De eigenaar mijmerde over zijn plannen met het achterhuis. Het belooft een fraai (vakantie) huis te worden. Op dergelijke momenten en dat heb ik vaak bij vakantiehuizen ga ik ook fantaseren. Wat zou ik doen? Wat zou ik ervan maken? Hoe zou ik het indelen? Welke sfeer? etc etc. Stel dat het 'van mij' zou zijn....herken je die gedachte?

Love Lounge

Overigens bij Pixar (je weet wel van de animatiefilms) kunnen medewerkers letterlijk hun eigen werkruimte creëren. Daar wordt alles op alles gezet om het creatieve vermogen te gebruiken. Medewerkers bouwen daar complete woonkamers en zelfs een saloon of skihut....Een medewerker had een kantoortje met slechts een bureau en stoel en...een geheime deur...met daarachter een nauwe gang die uitkwam in een grote ruimte tussen airconditioning machines. Dit werd zijn werkplek! Hij maakte er een love lounge van en steeds meer mensen ontdekten zijn ruimte. Er waren feesten, meetings, tv opnames, optredens en bezoeken van de top van het bedrijf en allerlei bekende persoonlijkheden....

Mooi dus wat je met een echte Geheime Kamer kunt doen...en...wat ga jij doen?

(zie Youtube filmpje dat de medewerker hierover zelf maakte)

Op herhaling: Van Terugtrekken naar Intimiteit (Intimiteit)

Het laatste deel in de zesdelige reeks over Tijdstructurering. In mijn vorige deel over Spelen zul je nog wel een en ander hebben herkend. Bij bij deze laatste fase waarbij het om communicatieve Intimiteit gaat wordt het lastig. Het gaat hier om wat er echt met mensen gebeurt in het hier en nu. Intimiteit heeft een snelle associatie met sexueel of persoonlijk intiem zijn, daarom gebruik ik in de introductie 'communicatieve' erbij.

Wat is dan Intimiteit?
Dat kan ik het beste uitleggen met het voorbeeld dat ik in deel 5 gebruikte. Daarin kwam een deelnemer in een cursusgroep te laat. Met dat 'te laat komen' ontstond een Spel. Er werd niet echt stilgestaan bij dit gedrag en relatief snel overheen gestapt. Wat namelijk niet gebeurde was dat de authentieke gevoelens voor de betrokken partijen werden besproken. Lastig? Ja, want dat zijn we niet gewend, daarom is het een vreemde paradox dat we toch liever een spelletje spelen, dan ons uit te spreken over de echte gevoelens!
Bij Intimiteit spreek je over het uitwisselen van transacties vanuit authentieke gevoelens en behoeften en deze worden uitgewisseld vanuit bewustzijn, spontaniteit en openheid.

In het voorbeeld zocht iemand van het groepje nog naar de degene die miste. Toen die deelnemer aanschoof en opmerkte "vervelend nu heb ik het begin gemist" was er een mooi moment geweest voor Intimiteit. Bij Intimiteit (transacties) wordt namelijk het patroon van het Spel doorbroken. De deelnemer die had gezocht had kunnen benoemen wat er op gevoelsnivo gebeurde. Bijvoorbeeld door te reageren "inderdaad vervelend voor je, ik voel me hier nu wat geïrriteerd door, want voor mij lijkt het er nu op dat je geen verantwoordelijkheid neemt, ik heb liever dat ik je niet hoef te gaan zoeken".
En eindigen met "hoe is het voor jou als ik dit zeg? Wat ervaar jij? Dit is speldoorbrekend. Hier is het hier en nu ter sprake gebracht en worden authentieke gevoelens benoemd. Zo wordt ook wat duurzamer geleerd.

Kenmerken van Intimiteit
Bij Intimiteit laat je het niet toe om verborgen boodschappen te geven. In deze fase komen de sociale en psychologische niveau's overeen. Er is dus geen censuur! Bij Spel censureer je nog. Bij Intimiteit worden de gevoelens ook gebruikt om de situatie af te ronden. Als iemand boos wordt, dan toont de emotie nog niet de behoefte. Als duidelijk is wat iemand wil, dan neemt de boosheid af, zo krijg je verbinding tussen denken en voelen. Bij Spel blijft de boosheid onzichtbaar of als ie zichtbaar is dan wordt denken en voelen gescheiden. Daarbij worden de strooks (onbewust) negatief uitgewisseld en wordt de verantwoordelijkheid naar anderen verschoven ("vervelend nu heb ik het begin gemist"). Bij Intimiteit aanvaardt ieder zijn aandeel in die situatie en neemt eigen verantwoordelijkheid. Er wordt dus niet miskent, bij jezelf niet en bij anderen niet.

Het communicatieve investeringsrisico (of psychologische risico) is bij Intimiteit het grootst. Hier is maximale kwetsbaarheid voor nodig en bovendien is de strookwinst uit een dergelijke situatie het grootst.

Paradox
Om bij Intimiteit te komen is het zo dat eerst de andere fasen binnen Tijdstructurering doorlopen moeten zijn. Het kan dan ook niet anders dan mensen die onderling communiceren dit samen moeten opbouwen. Als te snel wordt overgegaan naar interventies zoals bij Intimiteit, kan het zo zijn dat juist Spel gespeeld wordt!


Alle voorgaande delen:
deel 1 over Terugtrekken
deel 2 over Rituelen
deel 3 over Tijdverdrijven
deel 4 over Activiteiten
deel 5 over Spel

Voor deze reeks heb ik als bronnen gebruikt:
Passe Partout van Veenbaas ea, blz 484,
We lossen het samen wel op van Julie Hay, blz 119,
Het Handboek Transactionele Analyse van Stewart & Joines, hfst 9

Op herhaling: Van Terugtrekken naar Intimiteit (Spelen)

Tijdstructurering is de wijze waarop mensen vanuit hun behoefte aan structuur hun tijd doorbrengen. Meestal sta je hier niet zo bij stil en dat is juist dan de reden om hier vanuit de 3DMens gedachte wel bij stil te staan. De vier eerder beschreven vormen op een rij:
deel 1 over Terugtrekken
deel 2 over Rituelen
deel 3 over Tijdverdrijven
deel 4 over Activiteiten

Bij deze vormen van tijdsbesteding doen we vanuit onze aangeleerde gedragspatronen diverse (vaak onbewuste) communicatieve uitwisselingen met elkaar. Naarmate we intensiever met elkaar werken of omgaan worden de uitwisselingen (transacties) intenser en lopen we een groter risico met elkaar.

Bij Terugtrekken en Rituelen is het risico laag, omdat we daarin nog geen 'gekke' dingen durven te doen. Bij Activiteiten wordt er wat van je verwacht om te doen in het kader van een bepaald doel, dus is het risico vanzelfsprekend groter.
Bij de vijfde vorm van tijdstructurering ga ik het hebben over Spelen.

Herken je dit:
Aan het begin van een cursusdag komt een deelnemer te laat binnen. De groepjes voor een oefening zijn net gevormd en de deelnemer wordt nog snel aan een groepje toegevoegd. Deze deelnemer heeft de kennismakingsronde gemist en doet zijn best om snel weer de aansluiting te vinden.
Na het ochtendprogramma volgt een pauze. Na de pauze wordt van de groepjes verwacht om zelfstandig verder te gaan met een opdracht. De deelnemer die te laat kwam komt niet opdagen en blijkt onvindbaar. Het groepje besluit om maar vast met de opdracht te starten. Na vijftien minuten komt de deelnemer uiteindelijk bij het groepje zitten. Iemand zegt: "we konden je niet vinden, dus zijn we maar vast gestart met de opdracht" , waarop de laatkomer zegt: "vervelend nu heb ik het begin gemist". Hierop volgt een reactie: "nou kom op we hebben geen tijd te verliezen".

Bijwerkingen
Mooi om te laten zien hoe een Spel plaatsvind. Bij een Spel zijn er transacties die een bijbedoeling hebben. Als je niet juist reageert om zo'n transactie met een bijbedoeling, dan loop je kans om in het Spel vast te lopen.... Dan is het zelfs zo dat het leidt tot een te voorspellen negatief resultaat. Dit zijn psychologische Spelen en hebben als kenmerk dat er niet echt vanuit verbinding wordt gewerkt. Het kan zijn, zoals in het voorbeeld, dat het doel leidend is en er niet wordt ingegaan op de 'bijwerkingen' van de eerder uitgewisselde transacties. En die bijwerkingen kunnen ernstig uitpakken!

Spel spelen

Spelen tussen mensen hebben de vreemde bijwerking dat ze lijken op een goede relatie. Op sociaal nivo lijken mensen informatie met elkaar te wisselen (in het voorbeeld de mededeling dat iemand een andere cursist niet kon vinden en vervolgens maar gestart was met de opdracht versus de laatkomer die het vervelend vindt om het begin te missen). Maar op psychologisch nivo gebeurt wat anders: degene die had moeten zoeken naar de 'laatkomer' krijgt er ook nog even 'van langs' dat het alsnog vervelend is om het begin te missen. Daarmee wordt op een diepere laag een schuldgevoel aangepraat. Er wordt niet doorgepakt op het feit dat de laatkomer zelf te laat was en daarvoor geen verantwoordelijkheid nam. Bovendien was diegene in de ochtend ook te laat geweest, waardoor er al lichte irritaties waren. Zo ontstaan Spelen. Er volgt een reeks uitwisselingen waarin de echte bedoeling niet wordt gemeld.

Miskenning
Deze Spelen zijn herhalingen van patronen die we als kind al hebben geleerd. Als je volwassen bent heb je die gedragspatronen niet meer nodig. En toch zijn ze er nog...en niet zo'n beetje ook. Spelen houden vaak een miskenning in. Dat wil zeggen dat wat er echt toe doet juist niet wordt gemeld. Deze miskenningen liggen op psychologisch nivo. Ze gaan vrijwel altijd gepaard met negatieve gevoelens. Spelen hebben vrijwel altijd een negatieve uitwerking. Opgekropte boosheid krijgt een ontlading met bv smijtende deuren! Het kenmerk van Spelen is dus dat het lijkt of sprake is van een goede hechting aan elkaar. Daarmee zijn de strooks die gegeven worden discutabel en alleen effectief voor de korte termijn.

In het voorbeeld hierboven werd op psychologisch nivo de laatkomer 'beloond' door de reactie om geen tijd te verliezen. Feitelijk een negatieve strook, maar het lijkt op een positieve! Dit groepje speelde het Spel nog een halve dag en toen er stil werd gestaan bij het gedrag van de laatkomer en effecten daarvan was het Spel afgelopen. Met een professionele coach/begeleider werd op de juiste manier gewerkt om dit kundig en duurzaam op te lossen. Hoe kun je dit Spel zelf nu leren stoppen?

Lees dan het laatste deel over Tijdstructurering...Intimiteit. Blijf volgen en je ziet het binnenkort in je mailbox of op dit blog.

Op herhaling: Van Terugtrekken naar Intimiteit (activiteiten)

Ervaren trainers en opleiders herkennen het wel. Als een groep begint en na de kennismaking en wat opwarmertjes ‘echt’ gaan starten met een opdracht of oefening....
De deelnemers aarzelen nog wat, komen nog wat moeilijk op gang en voelen de trekkracht om liever nog even (veilig) verder te gaan over de onderwerpen die in de kennismaking zijn besproken. Misschien herken je het dat de trainer na vijf à tien minuten even bij een groepje komt ‘aanzitten’ en dat vraagt “hoe ver zijn jullie?” En dat je wat geschrokken antwoordt “we zijn nog niet begonnen”. “Maar wat doen jullie dan?” Antwoord: ”oh we waren nog even aan het doorpraten over daarstraks”.

Van Tijdverdrijf naar Actie
Het is eigenlijk het ‘momentum’ waar ik het in dit vierde deel over wil hebben (lees evt. voor de volledigheid nogdeel 1 over Terugtrekken, deel 2 over Rituelen en deel 3 over Tijdverdrijven). Dit deel gaat over Activiteiten (of soms 'Werken' genaamd) in de reeks over Tijdstructurering en hoe ‘strooks’ daarin passen. Nu wordt het voor 3DMensen interessant, omdat vanaf dit deel de 3 dimensionale kijk van belang is in communicatie. Bij Activiteiten is de communicatie die mensen hebben gericht op een gezamenlijk vastgesteld doel in het hier-en-nu. Da gaat niet alleen over 'het praten over', maar ook over de weg daarnaartoe. Daar zit het onderscheid in met Tijdverdrijven.

Actief voor een Doel
Bij Activiteiten zijn mensen actief betrokken met een taak om een doel te halen. Bij een oefening, zoals hierboven als voorbeeld, bij een training kan dat zijn dat er een taakverdeling is om een oefening te doen en dat vervolgens doelgericht wordt gewerkt aan de oefening of opdracht. Als je het goed bekijkt ben je in die zin ook in je werk bezig met Activiteiten (tenminste dat veronderstel ik…). De energie gaat zitten in een tastbaar effect voor jezelf, team of organisatie. Maar thuis ook: banden plakken, eten koken, de was ophangen etc. zijn in de zin van Tijdstructurering ook Activiteiten, allemaal herkenbaar dus.

Communicatieve Investerings Risico neemt toe
De strooks die bij Activiteiten plaatsvinden zijn meestal achteraf. Dan is het moment om te zeggen/denken dat iets goed of fout is gegaan. Deze strooks hebben een gemiddeld tot soms hevige intensiteit. Er is veel aandacht en betrokkenheid nodig om adequate strooks te geven over Activiteiten van jezelf of iemand anders. Het psychologisch of ‘communicatieve investerings risico' is bij Activiteiten groter, dan bij Tijdverdrijven.

Hoe werkt dit bij jou op je werkplek? Kijk eens hoeveel ‘risico’ je hebt/neemt in je werk (bij jouw 'activiteiten').

Op herhaling: Van Terugtrekken naar Intimiteit (tijdverdrijven)

In deel 1 besprak ik Terugtrekken en in deel 2 Rituelen. In deel 3 van deze zesdelige serie nu Tijdverdrijven.

Waar het hierbij om gaat is dat mensen letterlijk hun tijd verdrijven door over 'koetjes en kalfjes' te praten. Het is een veilige manier van praten en sluit haast onopvallend aan op de eerdere Rituelen. In die zin is het ook vertrouwd, maar wel minder 'vastgelegd' als een Ritueel. Het Ritueel verloopt doorgaans haast automatisch, maar bij Tijdverdrijven is sociaal babbelen gerelateerd aan een nog niet vastgelegd onderwerp. Het zal dus meer moeite kosten en je zal meer je aandacht erbij moeten houden over wat anderen zeggen. Het 'weer' bespreken is wel erg herkenbaar en oppervlakkig. Bij Tijdverdrijven kun je ook eigen onderwerpen zonder al te sterke lading inbrengen, zoals het verkeer of ook spannend: dat je geen parkeerplek kon vinden...Maar het kan al fout gaan als je je aandacht er even niet bijhebt en bijvoorbeeld iets herhaalt of vraagt wat net is gevraagd.
Kenmerk is dat het over onderwerpen gaat die niet echt een actie of een bepaalde mate van hechting (aan elkaar) inhouden. Hier wordt welliswaar voorzichtig afgestemd voordat (onbewust) besluit wordt genomen voor een intiemer contact.

Toch levert het al aardige strooks op. De één: "Hoe ben je hier gekomen", de ander: "met de fiets", de ander weer: "oh goed hoor, dat is sportief". Hup een strook te pakken! De strooks zijn er wel, maar nog van beperkte kwaliteit. De strooks zijn meestal positief, maar wel minder voorspelbaar dan in een Ritueel.

Dit onderdeel van onze behoefte aan tijdstructurering is wel haast een noodzakelijke, omdat het een indruk geeft van de onderlinge verstandhoudingen. Wat ik vaak bij een training zie gebeuren is dat deelnemers (na een eerder Ritueel of Tijdverdrijven voorafgaand aan de start) naast elkaar willen zitten in de training. En vaak zelfs nog de eerste oefening samen willen doen.
Het volgende onderdeel van Tijdsstructurering dient zich namelijk al aan: Activiteiten. Dit komt in deel 4.

Vandaag 's opletten hoeveel tijd je doorbrengt met Tijdverdrijven. En waar gaat het dan over? En wat levert het op voor daarna?

Op herhaling: Van Terugtrekken naar Intimiteit (rituelen)

In een lounge ruimte in een hotel zitten verspreid vier mensen. De mensen kennen elkaar niet en wachten tot ze door de trainer worden opgehaald voor een meerdaagse training. De mensen zitten los van elkaar aan tafeltjes. De één heeft een kopje koffie in de hand en doet er suiker bij en kijkt wat gedachteloos op een telefoon, de ander leest wat in een map. Nog een ander staart naar buiten en nog iemand buigt voorover en rommelt in een tas. Een man loopt de ruimte binnen, gaat bij een van die mensen staan en zegt: "komt u ook voor de training?" "Ja" is het antwoord. "ok, is dat de training coachen voor managers?", "Ja" , "ja daar kom ik ook voor, zal ik me vast voorstellen ik ben ....." (de ander veert omhoog steekt hand uit en beiden geven elkaar de hand).

Herkenbaar?

In deel 1 heb ik Terugtrekken besproken. In het voorbeeld van hierboven kun je spreken van Terugtrekken, totdat iemand zich voorstelt. Ik maak nu de stap naar de Rituelen. Want wat er daarna gebeurt is feitelijk een ritueel.

Rituelen zijn transacties waarbij we precies weten wat wordt verwacht. De rituelen binnen de Tijdstructurering (= de wijze waarop wij vanuit onze basisbehoefte aan structuur onze tijd doorbrengen) omvatten alle patronen die we (onbewust) van elkaar verwachten. Het gaat om voorspelbare transacties. In dit artikel heb ik het niet over de Rituelen die we met elkaar hebben als het gaat over huwelijken, feestdagen (Koninginnedag), jubilea, afscheid, etc. , maar over begroetingen.

Er zijn geen duidelijke afspraken voor, toch doen we 't. De begroeting is een ingesleten handeling die vaak al vroeg is vastgelegd ("kom..., geef tante is netjes een handje..."). De handeling is nu voorgeprogrammeerd. Een hand geven, kussen, knikken, buigen etc. Je weet soms precies welke begroeting je bij wie moet doen, de ene een kus, de ander een hand, weer een ander een 'hug'. Rituelen vormen een elementair onderdeel van ons bestaan. Voor een (rituele) begroeting helpen we elkaar aan strooks met relatief lage waarde. Het zijn immers bijna reflexen. Gewoon "hallo" horen en die beantwoorden met een "hallo".
We ontlenen dus aan een begroetingsritueel geen echte grote waarde, maar als het wordt gemist, dan kan dat (bij herhaling) tot negatieve gedachten leiden. Want je kan dan tot conclusie komen dat er geen nader contact kan komen. Ik maakte het als kind ooit mee dat een schoolmeester mij (in de euforie waarschijnlijk) oversloeg met het geven van een hand toen we met 't schoolteam iets hadden gewonnen, nu 36 jaar later weet ik het nog! Auw dus....!

Goed dus om mee te doen in die rituelen. Het levert positieve strooks op. En nog wat: (onbewust) hou je het bij! Er gebeurt wel degelijk iets meer dan bij Terugtrekken als het gaat om strooks. De investering in kwetsbaarheid is bij Rituelen nog laag, want de strooks zijn nog gering qua intensiteit. maar de spaarkaart doet wel zijn werk.

3DMens... vandaag? Kijk 's hoeveel tijd je besteed aan allerlei rituelen met anderen (tel ook je telefoontjes mee, de kassajuffrouw, de buurman, je klant, je leverancier....Busy day..?

Op herhaling: Van Terugtrekken naar Intimiteit (terugtrekken)

In heb aangegeven extra aandacht te besteden aan Vitaliteit en Energie in mensen, teams en organisaties. Om dit te volgen leek het mij verstandig om de basiskennis hiervoor met je te delen. Het gaat bij deze basiskennis om de principes die ik ken vanuit de Transactionele Analyse (TA). Binnen de TA spreken we van transacties, dat zijn eenheden van menselijke communicatie (Eric Berne) en is een uitwisseling van 'strooks'. Dat woord 'strooks' zal je nog vaker tegenkomen vanaf nu...Dit is een eenheid van erkenning, van aandacht (uit 't engels vertaald een aai (+) of een slag/klap (-)....). Dit speelt een elementaire rol in de TA.
Mensen hebben in voor zichzelf alsook in groepen (onbewust) een behoefte aan het structureren van de tijd. Ofwel Tijdstructurering. Dat dit te maken heeft met vitaliteit en energie (vooral in groepen)zal je in de zes delen steeds duidelijker worden.
Er zijn totaal 6* vormen van Tijdstructurering. In dit eerste deel introduceer ik het eerste onderdeel.

1. Terugtrekken:
Hier 'gaan mensen weg', zoals dat genoemd wordt: uit het contact. Dit gaat om geestelijk terugtrekken. Dat kun al zien aan de ogen. Het lijkt er dan op alsof iemand je letterlijk 'uit het oog verliest'. Fysiek is iemand wel aanwezig, maar 'is er niet bij'. De gedachten gaan weg, de aandacht is naar binnen gericht. Mensen kunnen in hun hoofd hele verhalen maken of allerlei aannames/fantasieën hebben. Komt dit bij jou niet voor? Mmmm bijzonder, want iedereen doet dit! Het is gewoon menselijk en is ook zeer veilig. Met je fantasiën kun bv je niemand kwetsen.
Fysiek terugtrekken is als iemand echt weg is door bv weg te lopen. Er is dan geen directe communicatie mogelijk.

Bij terugtrekken is een kleine kans op kwetsbaarheid. Je laat je met niemand anders in en houdt je gedachten lekker voor je. Je mijdt het risico op een eventuele afwijzing. Er is weinig tot geen kans op het behalen van strookwinst (dit is 'voordeel hebben' bij deze communicatie). Als vitaliteit wordt verbonden aan de mate waarin je kenbaar maakt wat je werkelijke behoefte is, dan is 'terugtrekken' de minst effectieve. De energie zit vooral opgeslagen in jezelf en vindt nog geen weg naar buiten. Er staat bewust het woordje 'nog', want zeker in groepen zullen anderen je willen betrekken in hetgeen nodig is. Iemand die zich vaak terugtrekt of 'niet aanwezig' in het contact met de groep loopt toch een zeker risico.
Het fenomeen dat een 'hele groep zich terugtrekt' en feitelijk uit contact raakt (met andere afdelingen of de leider) is natuurlijk destructief en zeer risicovol voor het voortbestaan. Hier kun je gerust spreken over devitalisering. Over dit fenomeen schrijf ik later verder.

3DMensen, trek je in groepen vooral terug als het je uitkomt. Ben je ergens bij betrokken voor een bepaalde taak en wordt er wat meer van je gevraagd dan je dagdromen? Benoem dan in elk geval dat je deed wat je deed en mogelijk wat de aanleiding was voor je terugtrok. Dat herstelt gelijk het contact, is eerlijk en misschien levert het ook nog een strook (aai) op.

* in sommige boeken staan er 7!



(vrij naar Model voor Tijdstructering uit Passe Partout van Veenbaas ea. en Phoenix TA opleiding)