Drama in mijn Team

"Gedoe....., we hebben in ons team zoveel gedoe de laatste tijd".

Met deze tekst startte een mooi gesprek. Ik sprak een vermoeide directeur. Hij was sinds een jaar in de organisatie doorgegroeid van team manager naar directeur. De spirit die ik eerder van hem kende leek eruit. Van een pro actief ingestelde en betrokken manager die altijd klaar stond voor zijn mensen zag en hoorde ik nu de wanhoop.


Zat deze directeur in de Dramadriehoek? 

De Dramadriehoek is een begrip dat we kennen uit de Transactionele Analyse (TA). De Driehoek beschrijft de rollen die we (allemaal) onbewust aannemen, waarbij - door de manier waarop we daarmee omgaan - de uitkomst negatief is.

De originele Karpman dramadriehoek, zoals verschenen in Fairy tales and script drama analysis van Stephan Karpman.
De P (prosecutor) staat voor Aanklager, de R (rescuer) voor Redder, de V (victim) voor Slachtoffer (vrij naar bron van Wikipedia).

Deze driehoek zien we vrijwel altijd in onze communicatie (storingen). In de TA spreken we over communicatie (transacties) tussen mensen, maar op een diep en onbewust niveau. De Dramadriehoek wordt vaak toegepast vanuit persoonlijke en teamontwikkeling. Ik gebruik het vaak als onderdeel van een leerlijn met een team om bewuster het eigen gedrag te verkennen (zie onderaan).

Hoe kwam de directeur in de driehoek terecht?

Door (onbewust) in een van de rollen te stappen, waarbij hij verstrikt is geraakt in een onbewust psychologisch Spel. Dat Spel (met Hoofdletter S) is een term uit de TA. Er is sprake van psychologische Spellen als mensen verborgen bedoelingen hebben. In professionele (en persoonlijke) communicatie gaat het dan mis. Er ontstond g e d o e doordat de directeur met meerdere medewerkers in verschillende dramadriehoeken terecht kwam.

Hoe ontstaat het?

Eerst klaagde een medewerker bij hem over de inzet van een andere collega. Dat was de Aanklager rol. De directeur antwoordde door te zeggen dat hij er wat aan ging doen. Daarmee vervoegde hij zich in de Redder rol. Hij wilde de ontstane situatie (voor de klagende collega) 'redden', door in gesprek te gaan met die collega. De betreffende collega vond zich door het gesprek met directeur 'slecht bejegend'. Hij voelde zich Slachtoffer en de directeur was ineens de Aanklager.

Dit is een voorbeeld van een reeks van transacties waardoor Spel ontstaat. De drie rollen (Aanklager, Redder en Slachtoffer) zijn aanwezig en wisselen snel van gedaante. Het Slachtoffer liet het er niet bij zitten en beklaagde zich vervolgens bij de directeur over zijn handelswijze. Daardoor kwam de directeur in de Slachtoffer positie, want hij probeerde eigenlijk de situatie tussen die twee te redden. Etc., etc. Zo ontstaat gedoe, kost de communicatie veel energie en lost het niet op. Dit eindigt negatief, omdat iedereen zich in de Dramadriehoek bevind. De boosheid en het verwijt neemt toe. De scenario's die dan volgen zijn voor de betrokkenen erg vervelend en volgen (helaas) vaak een escalerend patroon, waarbij er meer zaken opborrelen die er niet direct mee te maken hebben. 

Loopt dit nu goed af?

Bij het groeien van het bewustzijn over het proces van de Dramadriehoek is er ook mogelijkheid om eruit te komen. Dit heet de Doorbraak met de 3DDriehoek, omdat de rollen veranderen in een andere dimensie. De Dienaar (voorheen de Redder) biedt support die dienend en constructief is over het proces, de Doordringer (was de Aanklager) dringt door, zodanig dat wat ter zake moet komen (zonder bijbedoeling) wordt geadresseerd en de Doorbreker (voorheen Slachtoffer) maakt anderen duidelijk wat als kwetsbaar wordt ervaren en kan daarmee het proces doorbreken.

Het gedoe nam af door de interactiepatronen die onbewust deze communicatie op gang had gebracht te bespreken. De directeur stelde het proces boven de inhoud en kon (met wat hulp) de Dramadriehoek ontrafelen. Door de medewerkers actief te betrekken, zijn eigen rol te benoemen in het Spel en duidelijke afspraken te maken kon het gedoe opgelost worden.

Geen oppervlakte gedoe

Bij teamontwikkeling gaat dit principe over verantwoordelijkheid nemen en thema's als schuld en schaamte. De 3DDriehoek gaat daarom echt dieper in op onze communicatie dan een oppervlakkige route. 3DMens leert mensen het ontrafelprincipe zelf te doen. Het patroon kun je zelf namelijk ontdekken.

Zelf leren?

Doe mee met Doorbreek de Dramadriehoek op 22 juni as. Je kan inschrijven tot en met 9 juni as. Klik HIER.

Schrijf samen in met een collega, vraag hier het deelnameformulier aan: info@3dmens.nl

Doorbreek de Drama Driehoek deel 2 van 2

Je herkent het 'drama' gedrag in het team: de manager die niet zegt wat ie werkelijk wil, hij is Aanklager en stelt in zijn mimiek iets ter discussie, maar spreekt zich niet letterlijk uit. Hij is in de Transactionele Analyse (TA) de Negatief Kritische Ouder (NKO)*. Hij onderdrukt zijn gevoelens/irritatie, maar je 'leest' het wel uit zijn gedrag. De teamleden zijn Slachtoffer en handelen niet in het hier en nu over wat er 'echt 'gebeurt. In TA termen zitten ze in de Negatief Aangepaste Kind rol (NAK)*. Ze reageren niet op de non verbale signalen. De Redder rol is niet echt zichtbaar, maar is wel aanwezig. Je herkent de Drama Driehoek. Hoe doorbreek je nu dat patroon?

Nogmaals de situatie met nu de Doorbraak:

Goedemorgen en welkom (manager kijkt naar zijn aantekeningen en maakt geen oogcontact met zijn team).
Ik ben blij dat we er allemaal zijn (kijkt boven zijn leesbril wat indringend naar één persoon, hij legt het accent op 'allemaal' en laat iets van cynisme doorklinken als hij het zegt.
Dit is het moment voor Doorbraak 1: Je reageert met "ik zie je kijken naar X en je zegt 'allemaal', dat valt me op, wat wil je daarmee zeggen". Je reageert in het hier en nu op wat je ziet en stelt een onderzoekende vraag. Je kunt nog wat scherpte geven in je vraagstelling door eerst het effect dat zijn gedrag heeft te benoemen "ik zie je kijken naar X en je zegt 'allemaal' met een soort nadruk, ik denk dat je hier meer over kwijt wilt, maar dat hier nu niet doet, klopt dat?"

Jullie hebben de notulen gezien (toon is hard en wat kortaf) en voor we overgaan naar onze agenda (kijkt nu rond en heeft een frons tussen de wenkbrouwen) wil ik vragen of daar nog opmerkingen over zijn (ondertoon is cynisch, geen oogcontact en schuift de betreffende notulen vast weg).
Moment voor Doorbraak 2: "het lijkt er voor mij nu op dat je snel door wilt, ik wil even checken of dat klopt?" Iets meer scherpte "zo te zien wil je snel door, want ik krijg het idee dat er nu geen ruimte is voor commentaar, klopt het wat ik merk?"

Verschil maken door Risico te nemen.

Het verschil wordt gemaakt omdat er iemand is die reageert in het hier en nu. Op basis van non verbale aanwijzingen krijg je een open en eerlijkere communicatie. Dit heeft zeker effect op de voortgang en maakt alle aanwezigen bewuster. Degene die dit doet loopt een risico. In de TA spreken we over Spelmatige communicatie als de Drama Driehoek werkt. Degene die dit Spel doorbreekt neemt een risico met zijn of haar kwetsbaarheid.

Lastig....?

Dit betekent dat er een positief als een negatief effect kan optreden.  Zodra het effect negatief is (dat is gelijk voelbaar), kun je daar gelijk op reageren, zonder Slachtoffer gedrag te vertonen ("nou zeg ik er 's wat van en krijg ik dit..."). Je benoemt wederom het effect dat dit op je heeft. "Ik voel mij ongemakkelijk als je zo reageert en vind dit lastig. Ik zou willen dat we hier goed om mee omgaan, want ik wil dit graag goed bespreken, hoe is dat voor de anderen/jullie?"
Wat je feitelijk doet is de Drama Driehoek nogmaals doorbreken door te reageren in het hier en nu en vanuit het contact dat je met jezelf en anderen hebt. Je hebt het namelijk niet alleen over jezelf en je eigen gevoel, maar deelt het met anderen, waardoor zij betrokken worden. Dit in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt juist een kracht en geen zwakte.

Drie dimensionaal

Je ziet dat de Drama Driehoek wordt doorbroken door een 3D interventie. Het drie dimensionale effect is dat je benoemt wat het effect is voor jezelf en betrekt anderen daarbij. Je overstijgt daarmee dat het alleen om jou gaat, maar juist om iedereen. Door het patroon zo te breken, ontstaat nieuwe energie in de communicatie! Het maakt als het ware de weg vrij voor waar het werkelijk om moet gaan in samenwerking. Die kracht ligt in de manager en zijn team verscholen, alleen wordt genegeerd door ons ego!

Winnaar Driehoek

De Aanklager, de Redder en de Slachtofferrol krijgen een positieve wending door positieve rollen in de nemen. De Drama Driehoek wordt Winnaar Driehoek. Als je door hebt welke positieve kwaliteit verborgen ligt achter de Drama rollen, dan maakt deze driehoek een kans. Kijk dus eens wat vaker in 3D naar je eigen gedrag en dat van anderen.

Het zou zomaar 's kunnen helpen?

Meer leren over dit onderwerp? In de nieuwsbrief (eind februari) lees je meer over de workshops in april en mei! Stuur 'nieuwsbrief ontvangen' naar info@3dmens.nl als je geen vaste lezer bent. Ben je vaste lezer, dan ontvang je de nieuwsbrief automatisch!

* dit zijn 'script rollen'. Script rollen zijn onbewuste 'oude' rollen die je inneemt, die zijn eerder aangeleerd en werken door in je communicatie vanuit diepere overtuigingen. Die scriptrollen maken dat je 'ego' in de weg zit en je minder leert.  

Doorbreek de Drama Driehoek deel 1 van 2

In de interactie tussen mensen wordt doorgaans meer gecommuniceerd dan de taal alleen. Prettig dat veel onbewust wordt gecommuniceerd...
Je zal maar overal op moeten letten. Onze hersenen kunnen dat niet aan. Toch kan veel leed bespaard worden als mensen wat meer inzicht hebben in hun eigen communicatie. Neem dit voorbeeld uit mijn teamcoach praktijk:

Drama op de loer

Als je alleen de taal ziet:
Manager: Goedemorgen en welkom. Ik ben blij dat we er allemaal zijn. Jullie hebben de notulen gezien en voor we overgaan naar onze agenda wil ik vragen of daar nog opmerkingen over zijn.

Klinkt goed toch? Maar stel je nu eens het volgende voor (in 3D denken dus...):

Goedemorgen en welkom (manager kijkt naar zijn aantekeningen en maakt geen oogcontact met zijn team).
Ik ben blij dat we er allemaal zijn (kijkt boven zijn leesbril wat indringend naar één persoon, hij legt het accent op 'allemaal' en laat iets van cynisme doorklinken als hij het zegt.
Jullie hebben de notulen gezien (toon is hard en wat kortaf) en voor we overgaan naar onze agenda (kijkt nu rond en heeft een frons tussen de wenkbrouwen) wil ik vragen of daar nog opmerkingen over zijn (ondertoon is cynisch, geen oogcontact en schuift de betreffende notulen vast weg).

Word je iets duidelijk?

Hier ligt drama op de loer. De manager stuurt in zijn taal met zijn houding en gedrag en vooral de toon een andere boodschap dan die hij feitelijk met zijn woorden overbrengt.
Als ik de betrokkenen vraag hier bij stil te staan, dan wordt het pijnlijk stil... De drama driehoek werkt....in het hier en nu! Door als teamcoach te vertragen wordt iets duidelijk. De deelnemers zien namelijk iets wat ze normaal al niet meer zien. Antwoorden als "zo gaat het altijd" of "dit kennen we" of "we weten inmiddels hoe we hierop moeten reageren"...

Twee dimensionaal

Door het patroon in het gedrag van de manager en de teamleden zichtbaar te maken kun je voorspellen. Als je gewend bent om twee dimensionaal naar te kijken dan wordt de pathologie van deze communicatie niet zichtbaar. Er broeit namelijk iets. Dat 'iets' is de drama driehoek! Deze bestaat uit drie posities die daarin ingenomen worden. Dat geldt voor zowel de manager als de teamleden. Het betreft de Aanklager (die zich ergens over beklaagt, al dan niet bewust), De Redder (die probeert de situatie te 'redden' ) en het Slachtoffer (die machteloos is en eigenlijk hulp wil).

De manager zendt in zijn communicatie een signaal uit naar de medewerker die er kennelijk niet altijd bij is. Daarnaast laat hij merken geen prijs te stellen op commentaar op de notulen. In zijn non verbale communicatie is hij de Aanklager. De medewerkers zijn in de positie van Slachtoffers, want ze gaan er niet op in en werken mee in de driehoek door zich onderdanig op te stellen. De manager 'wint' in zijn communicatie, maar 'verliest' dit op een later moment, want er groeit pathologie. Dat gaat zich een keer wreken. Doorgaans werkt het zo bij teams die niet in 3D werken.

Extra dimensie

Door de driehoek te herkennen en ieders eigen gedrag te beschouwen kun je er een extra dimensie ontdekken en Doorbreken. De driehoek zelf wordt zichtbaar in de rollen die onbewust ingenomen worden. De rollen wisselen ook onderling nog eens. Ingewikkeld? Klopt...onze communicatie is dat ook!
Aanstaande donderdag meer!

Meer leren over dit onderwerp? In de nieuwsbrief (eind februari) lees je meer over de workshop. Stuur 'nieuwsbrief ontvangen' naar info@3dmens.nl als je geen vaste lezer bent. Ben je vaste lezer, dan ontvang je de nieuwsbrief automatisch!



Gerelateerde artikelen:

De 3DMens 'creëert': Roddelaars Ontmaskerd, Epiloog

 

De 3DMens 'ontrafelt'.: Roddelaars Ontmaskerd, deel 3

 

De 3DMens 'ontrafelt'.: Roddelaars Ontmaskerd, deel 2

 

Draag geen roze schoenen!

Team Anatomie

Volgende week start ik met een nieuwe reeks artikelen over Team Anatomie. Een krantenartikel in de AD Sportwereld van afgelopen zaterdag zette mij aan het denken. Dit past wel een beetje als voorafje voor die te schrijven reeks...

Aanleiding: een voetballer draagt tijdens de training roze voeltbalschoenen. De trainer geeft hem daarvoor een ludieke (corvee) straf. Argument van de trainer: "Roze schoenen horen niet thuis op het voetbalveld, maar op de balletvereniging" en verderop: "het is een straf met een knipoog, maar wel met een serieuze ondertoon. Ik houd gewoon niet van die roze dingen".

Team script schrijven

Wat gebeurt hier? En ik wil het specifieke geval niet groter maken dan het is, maar wel als metafoor gebruiken voor wat in (team)coaching de onderstroom wordt genoemd. Feitelijk schrijft de trainer een stukje 'script' voor dit team. Hij heeft een oordeel over roze schoenen en vindt dat ze niet thuishoren op het trainingsveld, omdat ie er niet van houdt. Zijn gedachte kan zomaar een ongeschreven regel worden. De betreffende voetballer krijgt een ludieke straf en zegt zich voor te nemen zijn roze schoenen niet in te wisselen voor een andere kleur. Hij gaat daarmee dus wel in op de straf (corvee), maar niet in op de onderliggende gedachte. Hij accepteert de straf en gaat dus ook in verzet...Is de trainer hier schuldig? Hij zal zeggen dat de speler schuldig is 'dan moet ie maar geen roze schoenen aan doen'. De speler schuldig? Hij zal zeggen dat de trainer een probleem heeft. Zij gaan dit samen in stand houden....en dit wordt onderstroom in dat team..en zo ontstaat Spel (hoofdletter S, vanuit de Transactionele Analyse).

Hoe herkenbaar voor managers? Hoe ontstaan nou conflicten? Dit is hoe onderstroom wordt genegeerd, hoe onvrede en ongeschreven regels worden ontwikkeld. Dit is hoe Spelen in teams en organisaties ontstaan (daarover in de reeks meer). Nu zijn het nog schoenen, maar wat als ie straks niet goed speelt? (lees ook Script in teams over de apen en de banaan nog eens). De trainer is de leider en heeft daarmee invloed op het (waarde)systeem en de regels en opvattingen in zijn team. Hij schrijft daarmee Script.

Onvolwassen team

Dit zijn tekens van onvolwassenheid en zonder iemand schuldig te verklaren, hier is sprake van onderstroom en dat heeft in de tijd een negatief effect. De dramadriehoek ontstaat vanuit Onvolwassenheid (zoek in mijn blog op trefwoord 'dramadriehoek').

In een volgend stadium zijn voorspellingen te doen over de sfeer van dit team en de resultaten. De 'regel' impliceert namelijk nog veel meer .....en zeg 's eerlijk zou jij in dat team willen spelen?

Volgende week Team Anatomie Les. Blijf je volgen?

Roddelaars Ontmaskerd, Epiloog

Blootleggen
In deze narede schrijf ik over de werkelijke ont-maskering van de Roddelaar en het systeem dat dit toelaat. In deel 1 t/m 3 heb je kunnen lezen hoe 'gedoe' ontstaat en hoe dat vanuit de Drama Driehoek doorwerkt in mensen en in teams. Mijn aandacht voor dit onderwerp is zo groot omdat ik vaak zie in teams en organisaties dat het veel energie kost en niet echt iets opleverd. Het is wat ik noem 'schijn winst' die er vanuit de Roddelaar mee gehaald wordt. Datzelfde geldt voor de anderen in de Drama Driehoek, want de leiding komt feitelijk niet tot zijn recht en het slachtoffer wordt ongewenst beschadigd. Systemisch is voorspelbaar dat als dit niet tot in de kern wordt blootgelegd, het leidt tot een negatief eindresultaat. 

Hoe 'ont'-masker je dan?
De Drama Driehoek is zoals eerder beschreven een systeem waarbij mensen in verschillende (ego)rollen schieten. Die rollen zijn altijd verbonden aan het verleden. In de TA heten dat de scriptmatige rollen. De Redder, Aanklager en Slachtoffer zijn negatief in hun transacties. Die transacties zijn vrijwel altijd met een onderliggende boodschap. Oftewel, een boodschap met een bijbedoeling. De door mij uitgewerkte casus betrof het een Roddelaar die zelf liever niet ontdekt wilde worden. De leidinggevende was onmachtig in hoe dit goed aan te pakken en het Slachtoffer was in eerste instantie nog het meest bewust van wat er speelde, maar liep vast in het machtsspel.

De Roddelaar (aanklager) werkte op een diepere laag vanuit een paradigma, 'ik ben beter dan jij, ik ben wel ok, maar jij nog niet, je moet het doen zoals ik het doe, dan doe jij het ook goed'. Daarmee miskende ze de mogelijkheden van de ander en kon daar niet mee dealen. Zij sloot zich af van haar eigen lerende vermogen en was alleen maar aan het oordelen. Door de roddel te verspreiden naar de leiding en collega's wilde ze feitelijk erkenning vragen voor eigen rol en aandeel. Ze zocht het dus niet bij zichzelf, maar leidde af door met de roddel te starten.

De Roddelaar hier ont-maskeren betekent dus dat eerst inzichtelijk gemaakt moet worden in welke ego rol ze zich bevond. Dat begon met Aanklagen (roddel verspreiden en afleiden van zichzelf) en Redder zijn (door te denken dat het rondvertellen iets gaat losmaken bij de leiding en anderen en iets ter sprake willen brengen) en vervolgens zelf Slachtoffer zijn, want zo was het niet bedoeld etc.

Ont-maskeren kan met de Winnaarsdriehoek.

De Roddelaar kan ontmaskerd worden met de Winnaarsdriehoek. Daarin kunnen drie posities ingenomen worden (ik beperk me nu in de uitleg, in latere blogartikelen kom ik erop terug!).

De Roddelaar in een Assertieve Positie: vindt zichzelf ok en anderen ook. Er is geen oordeel, maar openheid. In de assertieve positie laat je anderen toe en ken je je gevoelens en eigen behoeften. Als dat 'tever' gaat dan grijp je tijdig in en kun je dat zonder schade benoemen in het hier en nu. De kunst van de assertieve positie is zelf leiderschap nemen en het effect op jezelf benoemen en je behoefte bespreken vanuit verbinding en die recht doet aan de waarde en waardigheid van anderen.

De Roddelaar in een Kwetsbare Positie: beschouwt zichzelf en anderen als ok. In deze positie ben je op Volwassen wijze in staat om je gevoelens te benoemen. Dit geldt voor het hier en nu. Dus nooit achteraf. Kwetsbaar zijn wil zeggen dat je passend eigen verantwoordelijkheid neemt. De roddelaar zou in dat geval de eigen irritatie of boosheid kunnen onderzoeken (in de casus bleek er sprake van jaloersheid en een al langer durende onenigheid ten aanzien van beloning door de leiding).

De Roddelaar in een Zorgzame Positie: gaat ook uit van zichzelf en anderen als ok beschouwen. Daarbij help je vanuit deze positie alleen als er om hulp wordt gevraagd of als je toch hulp wil bieden gebeurt dat bewust en niet om een tegenprestatie of om waardering te krijgen.

D u u r z a a m veranderen
De Winnaarsdriehoek gaat uit van Volwassen reacties in het hier en nu, waarbij eerlijk wordt benoemd wat er speelt en waar behoefte aan is. In het model van Tijdstructurering (lees de reeks Van Terugtrekken naar Intimiteit) heet dit Intimiteit.
De Roddelaar was (nog) niet op een Volwassen manier in staat om op Intiem niveau een situatie te onderzoeken. Het gedoe had voorkomen kunnen worden als in het systeem meerdere mensen Volwassen waren geweest. Bij de leiding ontbrak het ook aan dit stuk bewustwording en het Slachtoffer van de roddel heeft zich ook laten leiden door de systemische druk van het Drama. Voor alle partijen, dus ook voor collega's die de roddel aanhoorden was nog veel te leren.
De winnaarsdriehoek en de bewust gekozen posities en behoeften kunnen op de lange termijn de oplossing zijn om energieverlies door gedoe te voorkomen en eerlijker en intiemer van elkaar te leren en dit vervolgens ook echt uit te dragen. Dan is er geen schijnwinst, maar duurzame gezondheids winst.  

3DMens? Kies bewust, werk bewust vanuit de winnaarsrol en breng echte beweging! En heb je neiging om te roddelen? Vraag jezelf dan af: Waarom heb ik dit nodig? Wat zit erachter? Naar welke winst ben ik op zoek? Kan dat ook op een niet schadelijk voor anderen manier?

Roddelaars Ontmaskerd, deel 3

De ont-maskering
Door de Roddelaar wordt dus een Spel gespeeld. Het Spel speelt diegene nooit alleen, daar zijn anderen bij nodig. Zoals ik al schreef is de Drama Driehoek een reeks communicatieve transacties met bijbedoelingen. Deze zijn negatief en er is meer dan één persoon voor nodig.

In deel 1 en deel 2 kon je al lezen hoe een Roddelaar een ander of een team kan 'besmetten' met een negatieve beeldvorming. De Roddelaar zelf blijft buiten Spel. De smet werkt door en geeft gedoe bij leiding en degene over wie de roddel is verspreid. 
Als je hier vanuit het systeemdenken naar kijkt, dan is niemand 'schuldig' aan dit fenomeen. Dat klinkt wellicht vreemd, omdat je gelijk denkt dat de roddelaar de schuld moet krijgen. Maar voor de ont-maskering is dat te simpel. Het vraagt namelijk (ook NU) enige mate van Volwassenheid om te begrijpen hoe het zit:

De rollen uit de Drama Driehoek:

De Aanklager is de Roddelaar. De roddelaar ziet een collega iets doen en was het daar vanuit eigen referentiekader niet mee eens. Er is sprake van een oordeel/mening. In dit geval negatief. De Roddelaar weet het beter en vindt niet goed wat de collega doet. Door dit te melden bij de leiding wordt de leiding erbij betrokken. De rol van de leiding kan die van Redder zijn. De Redder rol lijkt mooi (!), maar is in de Drama Driehoek niet zo mooi. De Redder denkt namelijk van zichzelf dat ie het ook beter weet en denkt de ander (nu dus de Roddelaar) er wel mee te helpen. De leiding zou het gesprek wel aangaan (lees deel 1) met de collega. En nam ook de Roddelaar nog in bescherming door die niet direct erbij te betrekken. De leiding deed direct navraag bij de collega en vroeg of er hulp nodig was om voortaan de situatie beter aan te kunnen. In dit geval veronderstelt de leiding dat het probleem bij de andere collega ligt. Die collega is hier vanuit het perspectief van de leiding het Slachtoffer 'dat geholpen moet worden'. 

In bovenstaande casus vond het Slachtoffer zich in eerste instantie echter geen slachtoffer en wist de bal terug te leggen bij de leiding. Het ging niet om het probleem over wat zich had voorgevallen, maar om het feit dat de Roddelaar beschermd werd. Het Spel wordt hier dus gespeeld! De leiding bleef in de drama driehoek en nam hierin feitelijk zowel de Roddelaar als het Slachtoffer mee. Doordat de Roddelaar ook andere collega's erbij betrok werd uiteindelijk de betreffende collega wel Slachtoffer. De roddel had zijn uitwerking! De negatieve beeldvorming werkte als gif door in het team. De drie rollen verhouden zich tot elkaar en het (Drama) Spel wordt op psychologisch nivo gespeeld. De leiding wist niet beter, dan dit op te lossen vanuit de hierarchische lijn en zag niet in wat nu echt in stand werd gehouden. 

Wat wordt er niet geleerd?
De Aanklager miskent de waarde en waardigheid van de ander. Door het oordeel te hebben en de veroordeling te doen over de ander is het begin gemaakt van de drama driehoek. De Roddelaar zelf beschouwd zichzelf als ok, maar ziet de collega iets doen wat niet ok is. De Roddelaar zoekt op een diepere laag naar erkenning en begrip, maar heeft moeite met de directe confrontatie. Door 'rond te vertellen' krijgt Roddelaar toch aandacht voor zijn of haar zorg, maar feitelijk schaadt hij/zij zichzelf. Wat niet geleerd wordt in deze situatie is dat de Roddelaar de confrontatie aangaat. De winst van roddelgedrag is tijdelijk en keert altijd terug (negatief). De Roddelaar hoopt aansluiting te vinden en 'gelijk' te krijgen bij anderen en is niet in staat om naar zichzelf te kijken (eerste dimensie) en vervolgens dit effect te bespreken (tweede en derde dimensie). Angst voor conflict speelt hier in een diepere laag. Het ontbreekt nog aan vermogen om zelf actie te nemen en in het hier hier - en - nu te zijn.

De Redder (de leiding) miskent de mogelijkheden van de Aanklager om zelf te handelen in de richting van de collega. Doordat de leiding denkt het wel even op te pakken wordt de last van de Aanklager weggehaald. De Roddelaar wordt gered en de andere collega wordt geslachtofferd. De leiding zoekt naar waardering, maar dit gaat ten koste van iemand. Feitelijk zoekt de leiding ook naar begrip, maar denkt nog vanuit de eigen 'rol' van leidinggevende. Hier speelt macht en onmacht een onvermijdelijke rol in de drama driehoek. Zolang de rol van Redder vanuit een machtsbasis ('dat regel ik wel') richting een (vermoedelijk) Slachtoffer gaat wordt niet geleerd om juist de kwaliteit (en dat is zorg hebben voor anderen, maar niet ten koste van) te benutten. De eigen behoefte aan waardering (in dit voorbeeld had de leiding de behoefte om erkent te worden door de Roddelaar, die op zichzelf een competente professional was).

Het Slachtoffer (over wie de beeldvorming ging) twijfelde aan zichzelf, nadat ineens iedereen erover begon te praten. In eerste instantie lukte het om 'uit' de Drama Driehoek te blijven door de bal terug naar de leiding te kaatsen. Maar omdat het issue zich op psychologisch nivo voltrok en de druk groter werd kwam deze persoon in de Slachtoffer rol. De roddel had zijn uitwerking. Het slachtoffer voelde zich niet gehoord, was zeer teleurgesteld en ging zelf in de Aanklagersrol richting de leiding en de Roddelaar. Het Slachtoffer leerde niet een heldere grens te trekken, bleef te aardig doen naar iedereen en gebruikte niet de energie van de boosheid en vertwijfeling.

Anders Kijken
De Drama Driehoek leert je kijken naar hoe we onze maskers ophouden. In elke rol is een masker aanwezig om ons te beschermen. De winst daarvan is relatief van korte duur en krijgt een voorspelbaar karakter. Wat niet wordt geleerd is de directe confrontatie en het uitspreken van de gevoelens!
Het hier - en - nu waarbij ruimte is voor (duurzaam) bewegen activeert een nieuwe zienswijze. De vernauwing (zie verkeersbord) betekent niets anders dan de Drama Driehoek onder ogen zien, te kijken naar de effecten van elkaars gedrag, de werkelijke onderliggende behoefte / zorg durven uit te spreken met elkaar (team) en de (diepere) emoties hanteerbaar te maken.
De 3DMens is een systeemdenker die 'ont' schuldigt en bovendien 'ont' maskert. Doe jij dit ook?

Lees binnenkort de Epiloog van de reeks Roddelaars Ontmaskerd, met daarin de 'ont'dekking van de Drama Driehoek en de beweging naar d u u r z a m e oplossingen voor Roddelgedrag. 

Roddelaars Ontmaskerd, deel 2

Het gedoe
In mijn eerdere stuk een maand geleden over Roddelaars Ontmaskerd las je al over de besmetting in een team of organisatie. Je las dat niet de roddelaar maar juist de leiding en degene over wie wordt geroddeld daarbij ‘gedoe’ ervaren.

Het Spelletje van de Roddelaar
Zo werkt het fenomeen! Dat is namelijk psychologisch precies het spelletje dat de roddelaar speelt. De roddelaar wil zelf geen rol van betekenis spelen. En als ik het fenomeen verder uitwerk, dan kom je erachter dat die roddelaar juist iets te leren heeft. De leiding en degene over wie geroddeld is zijn helaas besmet met een gif en hebben ook iets te leren. Maar de bron van dat gif is nog niet ‘ontsmet', omdat er in het systeem overduidelijk iets mis is.  

Werking van de projectie
In de casus die ik beschreef in dat artikel was sprake van een roddelaar die een negatief beeld over een collega had verspreid. De leiding nam dit serieus en ‘beschermde’ in dit geval de roddelaar. Waarom vraag je je af? Wat bleek? De leiding zelf was gevoelig voor dit thema. Het appèl dat de roddelaar deed was namelijk zo geraffineerd (zoals ik al schreef een psychopatisch masker) dat de leiding ‘erin trapte’.  Het zegt dus ook iets over de kwaliteit van de leiding! De leiding ervaart namelijk de projectie die iemand anders doet, maar om zichzelf te beschermen wordt er niet adequaat mee omgegaan. Herken je het al? Zo houdt de leiding de situatie in stand. De leiding laat het dus toe! Op een onbewust niveau gaat de leiding in op het appèl en gaat daarmee akkoord met dit gedrag. Vervolgens is het zo dat degene over wie wordt geroddeld ‘de schuld’ of ‘de last’ krijgt. In de casus zei de leiding dat ‘er veel gedoe’ was ontstaan….Maar over wie ging het gedoe eigenlijk? Wie moet ontsmet worden en wie ontlast?

Drama Driehoek

Het ligt echter nog genuanceerder dan je nu denkt. In de Transactionele Analyse heet dit fenomeen: een Spel spelen. Een Spel is een reeks complementaire transacties met bijbedoelingen die leidt tot een voorspelbaar resultaat en schade aanricht. In de casus wordt de Drama Driehoek uitgespeeld. De Drama Driehoek is: Slachtoffer, Redder en Aanklager. Voor het Spel zijn alle drie de rollen nodig. De roddelaar is de Aanklager, de leiding is de Redder en de persoon over wie is geroddeld is het Slachtoffer. De drie kunnen niet zonder elkaar! Ze bestaan dankzij elkaar! En iedere vertegenwoordiger in een rol kan ook zomaar wisselen van rol. In de bovenstaande casus was de roddelaar (Aanklager) zelf namelijk ook Slachtoffer...en Redder...Maar in zekere zin nog Onvolwassen. Hoe dat zit lees je binnenkort.

Reageren? Doe dat via 3dmens@gmail.com.

Emotionele Slavernij?

Een onderwerp waar de meesten zich wel in herkennen is dat we ons ongemakkelijk voelen als we ons verantwoordelijk voelen voor de gevoelens van anderen. Oftewel Emotionele Slavernij.

We menen dat we constant bezig moeten zijn om het anderen naar de zin te maken. Als iemand anders aangeeft even niet happy te zijn, dan voel je je al ongemakkelijk worden en wil je er het liefst wat aan doen. Herken je dat?
Het effect is dat jezelf  'harder werkt'. En dat fenomeen kennen we ook bij coaching. Veel coaches hebben zelf last van het redders-syndroom. Niets mis mee, mits je maar beseft dat er grenzen zijn en nog zoiets als eigenaarschap en de wensen van je cliënt en niet van jezelf.

Coachende manager?
Toch sluimert er emotionele slavernij. In zekere zin hebben coachende managers hier ook mee te maken. Stel je maar voor dat je iemand in je team met veel geduld en aandacht hebt ingewerkt en dat er een band is ontstaan. Je herkent wat van jezelf terug in die ander en je werkt samen hard om bepaalde doelen te halen. Je krijgt veel erkenning voor jouw hulp en er is sprake van wederzijds welbevinden. 3DMensen zijn systeemdenkers, dus je weet al waar ik naartoe wil..., want in die wederzijdsheid zit ook afhankelijkheid verborgen (Drama Driehoek). Die afhankelijkheid kan neigen naar een vorm van slavernij. Het wordt een onbewust deel van je relatie. Het begon met aansluiting, mededogen, inspiratie en wordt misschien stilaan sleur....Hier ontstaat de emotionele slavernij, want de manager gaat zich ook verantwoordelijk voelen voor de gevoelens van de medewerker en wellicht ook andersom...

Als je je hiervan bewust wordt en je beseft de prijs die jij moet betalen om die verantwoordelijkheid te nemen voor die gevoelens. En jij voelt dat je daaraan telkens tegemoet moet komen, dan kan dat wel eens ten koste gaan van jezelf. Want wat is eigenlijk jouw behoefte (de eerste dimensie, zie Irritatie als Richting)?

Om van die emotionele slavernij af te komen kun je een opmerking plaatsen als: "dat is dan nu jouw probleem" en lucht dat op? Je voelt je in elk geval niet meer verantwoordelijk! Het ontworstelen aan die slavernij gaat gepaard met gevoelens van schuld en schaamte. Tevens loop je een groot risico om het ongenoegen van de ander op je nek te halen. Rosenberg schrijft in zijn boek Geweldloze Communicatie dat dit de Onhebbelijke Fase is: Verwarring om de eigen gevoelens en de effecten die het heeft op anderen. Van belang is in deze fase dat je nog moet leren begrijpen dat de Emotionele Bevrijding meer betekent dan je eigen behoeften uiten!

Wanneer dan Emotionele Bevrijding? Dat kan als je reageert op de behoeften van anderen zonder je eigen angsten, schuld of schaamte. Dat is bevrijding! (dat is namelijk de derde dimensie, zie ook Irritatie als Richting, zie link boven). Je kan dan verantwoordelijkheid nemen voor je eigen behoeften en intenties, maar doet dat niet voor anderen. Hiermee worden ook niet meer je eigen behoeften bevredigd ten koste van anderen. Emotionele Bevrijding betekent dan dat je aangeeft wat jij wil en ook rekening houdt met de ander. In de Transactionele Analyse spreken we dan over Volwassenheid-communicatie of de Winnaars Driehoek. Hierover zul je in nog komende artikelen meer gaan lezen.

En nu? Kijk komende dagen 's van wie jij emotioneel bevrijdt moet worden....wordt spannend...



(vrij naar Rosenberg, Geweldloze Communicatie, Hfst 5,
bron van plaatje weblog BalansU)