Herken je deze Spel Formule?

Medewerker komt de kamer van manager binnen en dan dit:

Manager: 'pfff, heb je 'm weer, wat is er nu aan de hand'
Medewerker: 'ja sorry, maar ik krijg die man niet te pakken'
Manager: 'sjjj, alweer niet, wat een gedoe allemaal, ik moet 'm zelf maar bellen'
Medewerker: 'nou hoeft niet hoor, ik probeer het nog wel eens'.
Manager: 'gelukkig, dat spaart mijn tijd'

Herken jij dit gesprek?

Als je dit soort gesprekken per dag optelt en er een 'vitaliteits index' aan kon hangen, dan kan ik een voorspelling doen over het energie nivo tussen mensen. En wat het kost....?

Hier is sprake van Spel. Spel is bewust met een hoofdletter. Het begrip Spel komt uit de Transactionele Analyse. Waar het hier om gaat leg ik je uit.

Hoe kom je in het Spel?

In het bovenstaande gesprek is sprake van een Spelmatige uitwisseling tussen twee mensen. In Spel wordt volgens een vast patroon gewerkt. Dat patroon ontstaat tussen mensen en verloopt altijd volgens een soort formule. Met die formule kun je voorspellingen doen. Het Spel is een onbewust mechanisme die lijkt energie te geven, maar uiteindelijk energie kost.

 

De formule van hierboven laat zien dat zich iets herhaalt. Het levert feitelijk niet iets anders op dan met elkaar iets uitwisselen met hetzelfde onbevredigende effect. Te voorspellen is dat dit escaleert. Feit is dat dit voor beiden energie kost. Ze zitten in een cirkel en houden dit samen in stand.

Spel heeft vaststaande patronen die werken met een verschillende intensiteit. In het beschreven geval is de intensiteit niet zo groot, maar je kan je voorstellen dat dit schade geeft als het lang duurt.

Hoe kom je eruit?

Ten eerste het gesprek wordt niet 'persoonlijk' gemaakt terwijl er wel woordelijke uitingen zijn die daar aanwijzingen voor geven. Reactie bij manager: pfff, weer, nu, sjjj, alweer, gedoe, allemaal etc. Reactie bij medewerker: sorry, probeer.
Ten tweede het gesprek geeft geen diepte dimensie. Het gesprek gaat niet over waar het werkelijk over zou moeten gaan, het gaat namelijk niet over de man die niet bereikbaar is! Het gaat over de manier waarop deze twee communiceren! Het gaat over IK en JIJ, maar niet over WIJ. Je begrijpt het al, hier zitten geen 3DMensen.

De Spelmatige communicatie kan doorbroken worden met de aandacht te richten op waar het doorgaans NIET over gaat. De onderliggende frustratie! Doorbreken lukt met persoonlijk verantwoordelijkheid te nemen. Want alles wat verzwegen wordt is terug te voeren op het thema intimiteit. Bij intimiteit is sprake van open, eerlijke, nieuwsgierige, relevante en persoonlijke communicatie. Met 'coachend werken' leer je dat.

Aan het denken gezet? Hier meer over leren? Kijk dan eens naar
http://3dmens.blogspot.nl/p/opleiding-coachend-werken.html
of
http://3dmens.blogspot.nl/p/training-3dcoachingtechnieken.html

Deze trainingen starten in maart. Inschrijven kan vanaf vandaag!

TEAM ANATOMIE, met schillen beginnen

Een gezonde groep of team ont-wikkel-ing begint bij de teamleider. lk gaf aan (in vorige blog over Gezond Leiderschap) dat gestart moet worden met 'schillen'. Het schillen begint met het herkennen van Team Spellen. Herken je dit voorbeel?

Ongezond of gezond leiderschap?

Tijdens een maandelijkse vergadering van een team consultants is altijd ruimte om een verbeterpunt in te brengen. Door een teamlid wordt de opmerking gemaakt dat een procedure telkens niet wordt nageleefd. Het betreft een handeling dat alle consultants altijd iemand laten meelezen bij een offerte. Er is een patroon ingeslopen dat een mail met offertebijlage naar een collega wordt gestuurd en vervolgens zonder feedback goedgekeurd wordt. Puur vanwege de procedure. De medewerker brengt dit in als verbeterpunt.

De reactie van de teamleider: "De procedure die je aangeeft klopt, deze is ingesteld in de tijd dat er veel fouten werden gemaakt". Nu loopt dat goed en daarom gaat het nu zo". De medewerker reageert terug "ok, dus het loopt goed zo!" waarop de teamleider zegt "dat zei ik net toch". De medewerker schrikt een beetje en antwoordt "ok prima, dan blijven we het zo doen". Teamleider: "ok, dan kunnen we nu verder..."
Werkt dit vitaliserend of devitaliserend denk je? Is het gedrag van de leider gezond of ongezond voor het team?

Welk Spel?

Het Team Spel dat je hieruit kunt halen heet: 'Luister of ik schiet'. Dit betekent in dit kader zoiets als 'je mag wel wat inbrengen, maar ik heb het liever niet. En als je het toch doet, dan loop ik over je heen'. De teamleider in dit geval houdt de ont-wikkel-ing tegen. Wat nu als je iets dieper kijkt, als je het eerste schilletje eraf haalt?

De gedachte van de teamleider beantwoordt niet met de gedachte van de medewerker. De medewerker vraagt niet met zijn echte gedachte. Er is duidelijk sprake van een transacties met een bijbedoeling. De bijbedoeling van de teamleider is dat hij geen gedoe wil over een procedure die hij zelf heeft ingesteld en het zelf nu prima vindt. Onbewust zegt hij "geen kritiek op iets wat ik oogluikend toe heb gelaten". De medewerker begon zijn vraag met de gedachte 'ik heb behoefte aan feedback op mijn offertes, ik krijg nu alleen goedkeuring, maar wil een review". Echter, dat is niet wat hij vroeg.

Beiden spelen het Spel! De teamleider en de medewerker.

Gezond leiderschap is...

Om als leidinggevende een gezonde (lees vitale) koers te varen kan gekozen worden voor Gezond Leiderschap. In dit geval Met Schillen Beginnen. Neem dus een kijkje onder de schil. Wat is de aanleiding voor de vraag? Wat is de gedachte achter die vraag? Wat wil iemand duidelijk krijgen met die vraag. Herkennen anderen ook die vraag/behoefte? Met dergelijke vragen en vooral gericht op de groep/team ontstaat meer ruimte, openheid en onderlinge interactie. De leidinggevende biedt ruimte voor onderzoek en creativiteit. Dit stimuleert tot meer gezonde acties en smaakt naar meer. 

 

In mijn volgende blogartikel ga ik hier op door en ontrafel ik verder.
Nieuwsbrief van 3DMens ontvangen? Laat me weten op  3dmens@gmail.com
of schrijf je NU in als vaste lezer, dan krijg je de nieuwsbrief automatisch.

 

Wil je meer leren over Spelletjes in teams? Lees dan terug in de onderstaande blogartikelen.  

 

 

De 3DMens 'ontrafelt'.: Op herhaling: Valse spelletjes in teams 1

De 3DMens 'ontrafelt'.: Op herhaling: Valse spelletjes in teams 2

De 3DMens 'ontrafelt'.: Op herhaling: Valse spelletjes in teams 3

 

 

 

 

Draag geen roze schoenen!

Team Anatomie

Volgende week start ik met een nieuwe reeks artikelen over Team Anatomie. Een krantenartikel in de AD Sportwereld van afgelopen zaterdag zette mij aan het denken. Dit past wel een beetje als voorafje voor die te schrijven reeks...

Aanleiding: een voetballer draagt tijdens de training roze voeltbalschoenen. De trainer geeft hem daarvoor een ludieke (corvee) straf. Argument van de trainer: "Roze schoenen horen niet thuis op het voetbalveld, maar op de balletvereniging" en verderop: "het is een straf met een knipoog, maar wel met een serieuze ondertoon. Ik houd gewoon niet van die roze dingen".

Team script schrijven

Wat gebeurt hier? En ik wil het specifieke geval niet groter maken dan het is, maar wel als metafoor gebruiken voor wat in (team)coaching de onderstroom wordt genoemd. Feitelijk schrijft de trainer een stukje 'script' voor dit team. Hij heeft een oordeel over roze schoenen en vindt dat ze niet thuishoren op het trainingsveld, omdat ie er niet van houdt. Zijn gedachte kan zomaar een ongeschreven regel worden. De betreffende voetballer krijgt een ludieke straf en zegt zich voor te nemen zijn roze schoenen niet in te wisselen voor een andere kleur. Hij gaat daarmee dus wel in op de straf (corvee), maar niet in op de onderliggende gedachte. Hij accepteert de straf en gaat dus ook in verzet...Is de trainer hier schuldig? Hij zal zeggen dat de speler schuldig is 'dan moet ie maar geen roze schoenen aan doen'. De speler schuldig? Hij zal zeggen dat de trainer een probleem heeft. Zij gaan dit samen in stand houden....en dit wordt onderstroom in dat team..en zo ontstaat Spel (hoofdletter S, vanuit de Transactionele Analyse).

Hoe herkenbaar voor managers? Hoe ontstaan nou conflicten? Dit is hoe onderstroom wordt genegeerd, hoe onvrede en ongeschreven regels worden ontwikkeld. Dit is hoe Spelen in teams en organisaties ontstaan (daarover in de reeks meer). Nu zijn het nog schoenen, maar wat als ie straks niet goed speelt? (lees ook Script in teams over de apen en de banaan nog eens). De trainer is de leider en heeft daarmee invloed op het (waarde)systeem en de regels en opvattingen in zijn team. Hij schrijft daarmee Script.

Onvolwassen team

Dit zijn tekens van onvolwassenheid en zonder iemand schuldig te verklaren, hier is sprake van onderstroom en dat heeft in de tijd een negatief effect. De dramadriehoek ontstaat vanuit Onvolwassenheid (zoek in mijn blog op trefwoord 'dramadriehoek').

In een volgend stadium zijn voorspellingen te doen over de sfeer van dit team en de resultaten. De 'regel' impliceert namelijk nog veel meer .....en zeg 's eerlijk zou jij in dat team willen spelen?

Volgende week Team Anatomie Les. Blijf je volgen?

Van Terugtrekken naar Intimiteit, deel 6

Het laatste deel in de zesdelige reeks over Tijdstructurering. In mijn vorige deel over Spelen zul je nog wel een en ander hebben herkend. Bij bij deze laatste fase waarbij het om communicatieve Intimiteit gaat wordt het lastig. Het gaat hier om wat er echt met mensen gebeurt in het hier en nu. Intimiteit heeft een snelle associatie met sexueel of persoonlijk intiem zijn, daarom gebruik ik in de introductie 'communicatieve' erbij.     

Wat is dan Intimiteit?
Dat kan ik het beste uitleggen met het voorbeeld dat ik in deel 5 gebruikte. Daarin kwam een deelnemer in een cursusgroep te laat. Met dat 'te laat komen' ontstond een Spel. Er werd niet echt stilgestaan bij dit gedrag en relatief snel overheen gestapt. Wat namelijk niet gebeurde was dat de authentieke gevoelens voor de betrokken partijen werden besproken. Lastig? Ja, want dat zijn we niet gewend, daarom is het een vreemde paradox dat we toch liever een spelletje spelen, dan ons uit te spreken over de echte gevoelens!
Bij Intimiteit spreek je over het uitwisselen van transacties vanuit authentieke gevoelens en behoeften en deze worden uitgewisseld vanuit bewustzijn, spontaniteit en openheid.

In het voorbeeld zocht iemand van het groepje nog naar de degene die miste. Toen die deelnemer aanschoof en opmerkte "vervelend nu heb ik het begin gemist" was er een mooi moment geweest voor Intimiteit. Bij Intimiteit (transacties) wordt namelijk het patroon van het Spel doorbroken. De deelnemer die had gezocht had kunnen benoemen wat er op gevoelsnivo gebeurde. Bijvoorbeeld door te reageren "inderdaad vervelend voor je, ik voel me hier nu wat geïrriteerd door, want voor mij lijkt het er nu op dat je geen verantwoordelijkheid neemt, ik heb liever dat ik je niet hoef te gaan zoeken".
En eindigen met "hoe is het voor jou als ik dit zeg? Wat ervaar jij? Dit is speldoorbrekend. Hier is het hier en nu ter sprake gebracht en worden authentieke gevoelens benoemd. Zo wordt ook wat duurzamer geleerd.

Kenmerken van Intimiteit
Bij Intimiteit laat je het niet toe om verborgen boodschappen te geven. In deze fase komen de sociale en psychologische niveau's overeen. Er is dus geen censuur! Bij Spel censureer je nog. Bij Intimiteit worden de gevoelens ook gebruikt om de situatie af te ronden. Als iemand boos wordt, dan toont de emotie nog niet de behoefte. Als duidelijk is wat iemand wil, dan neemt de boosheid af, zo krijg je verbinding tussen denken en voelen. Bij Spel blijft de boosheid onzichtbaar of als ie zichtbaar is dan wordt denken en voelen gescheiden. Daarbij worden de strooks (onbewust) negatief uitgewisseld en wordt de verantwoordelijkheid naar anderen verschoven ("vervelend nu heb ik het begin gemist"). Bij Intimiteit aanvaardt ieder zijn aandeel in die situatie en neemt eigen verantwoordelijkheid. Er wordt dus niet miskent, bij jezelf niet en bij anderen niet.

Het communicatieve investeringsrisico (of psychologische risico) is bij Intimiteit het grootst. Hier is maximale kwetsbaarheid voor nodig en bovendien is de strookwinst uit een dergelijke situatie het grootst.

Paradox
Om bij Intimiteit te komen is het zo dat eerst de andere fasen binnen Tijdstructurering doorlopen moeten zijn. Het kan dan ook niet anders dan mensen die onderling communiceren dit samen moeten opbouwen. Als te snel wordt overgegaan naar interventies zoals bij Intimiteit, kan het zo zijn dat juist Spel gespeeld wordt!

 
Alle voorgaande delen: 
deel 1 over Terugtrekken
deel 2 over Rituelen
deel 3 over Tijdverdrijven
deel 4 over Activiteiten
deel 5 over Spel

Voor deze reeks heb ik als bronnen gebruikt:
Passe Partout van Veenbaas ea, blz 484,
We lossen het samen wel op van Julie Hay, blz 119,
Het Handboek Transactionele Analyse van Stewart & Joines, hfst 9

Van Terugtrekken naar Intimiteit, deel 5

Tijdstructurering is de wijze waarop mensen vanuit hun behoefte aan structuur hun tijd doorbrengen. Meestal sta je hier niet zo bij stil en dat is juist dan de reden om hier vanuit de 3DMens gedachte wel bij stil te staan. De vier eerder beschreven vormen op een rij:
deel 1 over Terugtrekken
deel 2 over Rituelen
deel 3 over Tijdverdrijven
deel 4 over Activiteiten

Bij deze vormen van tijdsbesteding doen we vanuit onze aangeleerde gedragspatronen diverse (vaak onbewuste) communicatieve uitwisselingen met elkaar. Naarmate we intensiever met elkaar werken of omgaan worden de uitwisselingen (transacties) intenser en lopen we een groter risico met elkaar.

Bij Terugtrekken en Rituelen is het risico laag, omdat we daarin nog geen 'gekke' dingen durven te doen. Bij Activiteiten wordt er wat van je verwacht om te doen in het kader van een bepaald doel, dus is het risico vanzelfsprekend groter.
Bij de vijfde vorm van tijdstructurering ga ik het hebben over Spelen. 

Herken je dit:
Aan het begin van een cursusdag komt een deelnemer te laat binnen. De groepjes voor een oefening zijn net gevormd en de deelnemer wordt nog snel aan een groepje toegevoegd. Deze deelnemer heeft de kennismakingsronde gemist en doet zijn best om snel weer de aansluiting te vinden.
Na het ochtendprogramma volgt een pauze. Na de pauze wordt van de groepjes verwacht om zelfstandig verder te gaan met een opdracht. De deelnemer die te laat kwam komt niet opdagen en blijkt onvindbaar. Het groepje besluit om maar vast met de opdracht te starten. Na vijftien minuten komt de deelnemer uiteindelijk bij het groepje zitten. Iemand zegt: "we konden je niet vinden, dus zijn we maar vast gestart met de opdracht" , waarop de laatkomer zegt: "vervelend nu heb ik het begin gemist". Hierop volgt een reactie: "nou kom op we hebben geen tijd te verliezen".

Bijwerkingen
Mooi om te laten zien hoe een Spel plaatsvind. Bij een Spel zijn er transacties die een bijbedoeling hebben. Als je niet juist reageert om zo'n transactie met een bijbedoeling, dan loop je kans om in het Spel vast te lopen.... Dan is het zelfs zo dat het leidt tot een te voorspellen negatief resultaat. Dit zijn psychologische Spelen en hebben als kenmerk dat er niet echt vanuit verbinding wordt gewerkt. Het kan zijn, zoals in het voorbeeld, dat het doel leidend is en er niet wordt ingegaan op de 'bijwerkingen' van de eerder uitgewisselde transacties. En die bijwerkingen kunnen ernstig uitpakken!

Spel spelen

Spelen tussen mensen hebben de vreemde bijwerking dat ze lijken op een goede relatie. Op sociaal nivo lijken mensen informatie met elkaar te wisselen (in het voorbeeld de mededeling dat iemand een andere cursist niet kon vinden en vervolgens maar gestart was met de opdracht versus de laatkomer die het vervelend vindt om het begin te missen). Maar op psychologisch nivo gebeurt wat anders: degene die had moeten zoeken naar de 'laatkomer' krijgt er ook nog even 'van langs' dat het alsnog vervelend is om het begin te missen. Daarmee wordt op een diepere laag een schuldgevoel aangepraat. Er wordt niet doorgepakt op het feit dat de laatkomer zelf te laat was en daarvoor geen verantwoordelijkheid nam. Bovendien was diegene in de ochtend ook te laat geweest, waardoor er al lichte irritaties waren. Zo ontstaan Spelen. Er volgt een reeks uitwisselingen waarin de echte bedoeling niet wordt gemeld.

Miskenning
Deze Spelen zijn herhalingen van patronen die we als kind al hebben geleerd. Als je volwassen bent heb je die gedragspatronen niet meer nodig. En toch zijn ze er nog...en niet zo'n beetje ook. Spelen houden vaak een miskenning in. Dat wil zeggen dat wat er echt toe doet juist niet wordt gemeld. Deze miskenningen liggen op psychologisch nivo. Ze gaan vrijwel altijd gepaard met negatieve gevoelens. Spelen hebben vrijwel altijd een negatieve uitwerking. Opgekropte boosheid krijgt een ontlading met bv smijtende deuren! Het kenmerk van Spelen is dus dat het lijkt of sprake is van een goede hechting aan elkaar. Daarmee zijn de strooks die gegeven worden discutabel en alleen effectief voor de korte termijn.

In het voorbeeld hierboven werd op psychologisch nivo de laatkomer 'beloond' door de reactie om geen tijd te verliezen. Feitelijk een negatieve strook, maar het lijkt op een positieve! Dit groepje speelde het Spel nog een halve dag en toen er stil werd gestaan bij het gedrag van de laatkomer en effecten daarvan was het Spel afgelopen. Met een professionele coach/begeleider werd op de juiste manier gewerkt om dit kundig en duurzaam op te lossen. Hoe kun je dit Spel zelf nu leren stoppen? 

Lees dan het laatste deel over Tijdstructurering...Intimiteit. Blijf volgen en je ziet het binnenkort in je mailbox of op dit blog.