De Stilte als Interventie

Tijdens een tweedaagse met een Management Team gebeurde het volgende.

De tweede dag was gestart. De melige avond ervoor had zijn effect gehad en de groep begon in jolige stemming. In het ochtendprogramma zouden we dieper gaan verkennen op een aantal thema's die op de eerste dag waren ontdekt. In de eerste pauze was een meerderheid van de groep nog aan het 'nagenieten' van de avond ervoor. Het bleef daarom lacherig, maar had ook iets cynisch in zich. Bovendien was de 'overgang' naar juist het inbrengen naar de meer pittige thema's daarmee ook groot.
Als teamcoach wist ik niet wat er die avond was voorgevallen. Het was 'buiten' mijn programma geweest en "waar bemoeide ik me mee" was mijn gedachte. Ik was notabene vroeg naar bed gegaan, omdat ik de tweede dag weer (professioneel) scherp moest zijn. Ik hoef als coach niet alles te weten of te begrijpen toch?, wanneer deze mensen een lolletje hebben, dan mogen ze dat toch best? Zo kon ik nog wel even doorgaan...Toch was er iets...

Niets doen

Nu kun je als coach wat inbrengen, bv je waarneming inzetten om de groep een zetje te geven of om iets aan de orde te stellen etc. Ik besloot dat niet te doen en te kiezen voor 'NIETS'.
Niets doen, niets zeggen, alleen maar 'er zijn'. Dat heeft ook effect. Ik nam mijn plaats en langzaam druppelde de groep de zaal in. Toen de kring compleet was bleven er een paar deelnemers nog praten. Verder het geluid van een slurpje uit een glas thee, een stoel die wat verschoof, een ritssluiting van een tas die open gaat. Ik deed niets.
Tegen-natuurlijk, want ik ben gewend om in dit soort momenten de leiding even te nemen waarna de groep weer iets doet etc.

De onverwachte stilte

Kennelijk was er iets in mij dat me dit liet doen. Iets onverwachts, iets niet geijkts. Ik voelde wel de spanning die dat meebracht, want het was alsof ik van binnen een besluit had genomen dat dit juist was. De onverwachte stilte en geen enkel initiatief van mijn kant viel in eerste instantie nog niet op. Het praten in de groep verminderde langzaam. Mijn gedachten kregen de tijd te vervagen en bewust mijn eigen plek in de stilte in te nemen.

De lange stilte

De stilte leek vat te krijgen op de groep. Een enkele opmerking 'is er iets?' doorbrak de orde. Met woorden als 'moeten we iets doen', 'hoort dit erbij', 'heb ik iets gemist' hoorde ik de stilte verbreken. Ik bleef voor mij kijken, rondkijken, laten zien dat ik contact had, maar deed verder niets. Ik haalde rustig adem en diep van binnen voelde ik een rust en vertrouwen. Ik weet welke effect non verbale bewegingen, bv tappen met voeten of frutselen aan vingers kunnen doen. Ik bleef stil en bewoog alleen mijn hoofd en ogen.
De stilte is op dat moment spannend, want het is voor zo'n groep niet normaal. Ik weet dat die spanning toeneemt naarmate de stilte langer is.
En dat gebeurde. Het bleef minutenlang stil, ik weet niet meer hoelang. Ik kon mezelf blijven waarnemen en tegelijk ook de gedragingen in de groep. Het initiële ongemak dat ik zag en de wat lacherige reacties werden verdrongen door serieuze blikken en soms gesloten ogen. Het ademen was hoorbaar. Af en toe bereikte een blik de mijne en keken vragende ogen mij aan. Ik sloot mijn ogen en wachtte. Waar wachtte ik op? Kon ik zelf deze stilte wel aan? Het ging door mij heen.

Ik dacht nog wie gaat op welke manier de stilte doorbreken. Gek dat zo'n gedachte dan opkomt. Ik deed een voorspelling voor mijzelf en binnen tien seconden werd de stilte verbroken door een relatief jong teamlid in dit MT. Degen die ik in gedachten had!

De stilte verbroken

Het leek alsof de groep toe was aan de stilte, maar ook aan het verbreken ervan. Degene die het woord nam zei letterlijk 'ik wil de stilte verbreken, omdat mij iets niet lekker zit over gisteravond'. Diegene wachtte even en zei 'Ik wil dat kwijt aan jullie'.
Daarna sprak diegene over wat er was gebeurd die avond en waarom er zo lacherig werd gedaan. Het had te maken met twee eerdere MT leden die beiden in het voorlaatste kwartaal door onenigheid waren vertrokken.
Langzaam 'ontvouwde' zich het verhaal achter het cynisme, de ergernissen en de soms complexe menselijke zaken waarmee dit MT te dealen had. Het verhaal kreeg een plek en de onderstroom werd benoemd.

Die ochtend is me bijgebleven omdat ik iets deed wat ik niet gewend was te doen en omdat ik puur op intuïtie de stilte het werk liet doen. Een echte Presencing ervaring (uit de Theory U)

Durf jij het aan? Laat me jouw ervaringen weten op info@3dmens.nl.

Het begint wanneer het de goede tijd is...

Veranderprocessen en leerprocessen zijn afdoende onderzocht. Maar wat is de oorsprong van een theorie of een interventiemethode? Nu aandacht voor Open Space.

De inspirator van Open Space, Harrison Owen, schrijft in zijn boek The Story of Open Space Technologie hoe hij destijds voor het eerst in aanraking kwam met letterlijk open space.
Hij werkte als fotograaf/journalist en deed in het dorpje Balamah ergens in Liberia onderzoek naar raadsels en rituelen, mystiek en symboliek. Een van de hoogtepunten waar hij meer over wilde leren was het inwijdingsritueel van jonge mannen en vrouwen. Deze rite vond maar één keer in de zeven jaren plaats en hij was geïnteresseerd in hoe deze jonge mensen door dit ritueel volwassen werden met nieuwe rollen en verantwoordelijkheden etc. Dit belangrijke ritueel kon wel vier dagen duren, maar toen hij er aankwam leek niets erop dat dit plaats zou vinden. Er was geen datum, geen tijd, geen enkel houvast. Hij wilde het vastleggen en niets missen, dus vroeg hij vanuit zijn westerse paradigma van tijd en planning aan het stamhoofd Blamah "wanneer is het inwijdingsritueel, zodat ik het kan vastleggen?" Maar hij kreeg terug: "het begint wanneer het de goede tijd is". Maar hoe weet iemand dan wanneer het zover is? Er zat niets anders op dan het westerse paradigma los te laten en te wachten in het dorpje.
Op een dag hoorde hij in het dal een trommelgeroffel en dit werd verderop beantwoord met eveneens trommelgeroffel. Er ontstond een dialoog met geroffel en steeds meer trommels werden gebruikt, telkens ontstonden nieuwe ritmes en drongen de klanken verder door in alles wat de mensen deden. Er sloten mensen aan met dans en zang. En toen zag Harrison het gebeuren, iedereen verzamelde zich op het centrale ronde plein in het midden van het dorp. En zo ontstond een ritueel dat zich langzaam ontwikkelde tot een hoogtepunt. Niets was vastgelegd, geen draaiboek met tijdlijnen, geen afspraken, geen regie of aansturen. Alles ontstond als vanzelf.  Als iemand moe werd van het dansen of trommelen, dan trok diegene zich terug en namen anderen het over. Zo ontstond weer een nieuw ritme etc. Hij beschrijft dat wat hij zag met de metafoor van een ademhaling. Het centrale plein vulde zich met mensen en dan was er veel leven en andere momenten trokken mensen zich terug om te herstellen en waren er minder mensen. Zeker 500 mensen werkten zo vier dagen lang met elkaar in een ritmisch en organisch geheel. Het stamhoofd had gelijk: alles begon toen het de goede tijd ervoor was. Er werd gefeest, gehandeld, uitgewisseld etc. De open space vertegenwoordigde de plek waar op een natuurlijke manier interactie plaatsvond.

Zo kwam het dat Owen zijn Open Space idee ontwikkelde. Vier elementen zijn nodig: een centrale plek (liefst rond), een bulletin board waar mensen kunnen kiezen welk onderwerp op dat moment boeit of zelf initiatief neemt voor een onderwerp, een ademritme waarbij mensen vrij zijn om in en uit te gaan en een marktplaats waar mensen sowieso vrij zijn om met elkaar uit te wisselen of te handelen.

3DMens? Begrijp je nu waarom de meeste mensen de pauzes tijdens congressen en seminars vaak het meest boeien...Kijk vandaag is naar je eigen pauze in 3D.