Theory - U deel 2 "Wat downloadt jij?"

In 2004 verscheen het boek 'Presence, exploring profound change in people, organisations and society' van Senge, Scharmer, Jaworski en Flowers. In 2007 kreeg ik het boek in handen en in 2008 las ik het in stukjes. Dat is zo'n boek dat je eerst een tijdje hebt, maar het pas leest en begrijpt als je er aan toe bent. Achteraf dacht ik 'had ik dat maar eerder gelezen'.
In dat boek staan de schrijvers stil bij hun eigen zoektocht naar hoe veranderprocessen plaatsvinden in mensen, teams, oganisaties en de maatschappij. Het in het nederlands vertaalde boek heeft als titel 'Presence' en subtitel 'een ontdekkingsreis naar diepgaande verandering in mensen en organisaties'. Het woord presence is niet vertaald en de ware strekking van het woord wordt langzaam in het boek duidelijk. In mijn berichten in dit blog wil ik ook af en toe stilstaan bij dit woord, de betekenis en hoe het werkt in veranderprocessen in mensen en dus ook in teams en organisaties. Ik vind deze visie mooi passen bij mijn eigen zoektocht voor de 3DMens.

Het komt erop neer dat mensen in lastige (werk) situaties een primaire reactie hebben. Dat is wat ik in coaching 'de automatische reactie' noem. Je handelt op basis van eerder aangeleerde (onbewuste) gedragingen. Je staat er niet bij stil dat je zo handelt. Als je er wel bij stilstaat (wat je niet gewend bent) dan kun je onderzoeken op basis van welke gedachte je zo handelde. Vaak is er een (onbewust) oordeel dat zich rechtstreeks vertaald in je gedrag in die situatie. Senge en zijn medeschrijvers noemen het 'downloaden'. Dat is het automatisch 'binnenhalen' van een oude gedachte. Daar is niets mis mee, mits het gedrag oplevert wat je wenst en je de situatie 'in je hand hebt'. Echter je hebt niet alle situaties in de hand. Het loopt vaak ook niet zoals je hebt gepland...
De Theory U leert je dat er tussen gedachte en handeling nog een andere manier van 'kijken' is. In het boek Presence begint de uitleg daarvan met de term 'Uitstallen'. Je verwijdert jezelf van de gebruikelijke gedachte. Je stalt ze als het ware voor je uit, loopt er een rondje omheen en je maakt jezelf bewust dat je die gedachte hebt, je onderkent dat en beseft dat het een product is van je eigen geest. Uitstallen wordt 'zien zien'. Dat is het moment dat je je gedachte bewust bent. Voor de 3DMens gedachte betekent dit dat je 'in contact bent' met jezelf (1ste dimensie), bewust-zijn, en in dit geval dus alleen nog over je gedachte (nog niet over wat je lijf je verteld). In deel 3 zal ik stilstaan bij 'de beweging naar beneden, ofwel de linkerhelft van de U.
Als lezer van dit blog geef ik je vast de opdracht om in situaties die je als lastig ervaart eens te onderzoeken wat je 'download' is. Succes.   

Gedicht voor iedere 3D denker

In 2008 las ik het boek het Projectiemechanisme van Karin Hamaker-Zondag. Dat boek heeft me enorm geholpen in mijn ontwikkeling. Het heeft me flink aan het denken gezet en om vooral meer begrip te hebben voor mezelf en voor anderen. Het hielp me om mezelf te 'ontschuldigen'. Een term die we regelmatig in het coachvak gebruiken. Het heeft me geleerd om echt te bewonderen. Bewondering van mezelf, van anderen en wat we samen creëen. Bewondering begint onder andere bij luisteren. Een belangrijke eigenschap voor de 3DMens. Luisteren naar wat 'het verhaal is'. Luisteren zodat iemand zich begrepen voelt.
Een klein stukje tekst in dat boek heeft me ontroerd en in beweging gezet. Het is een gedicht van Marianne Williamson. Het vat veel samen van hoe ik de 3Dmens zie. Ik gebruik het vaak in trainingen als inspiratie aan het eind van een trainingsdag waarin veel is gebeurd.

"Onze diepste angst is niet dat we ontoereikend zijn. Onze diepste angst is dat we oneindig machtig zijn. Het is ons licht, niet onze duisternis waar we het allerbangst voor zijn. We vragen ons af: Wie ben ik dat ik briljant, buitengewoon aantrekkelijk, getalenteerd en geweldig zou zijn? Maar waarom eigenlijk niet? Je bent toch een kind van God? Dat je je kleiner voordoet dan je bent komt de wereld niet ten goede. Er is niets verheffends aan je kleiner voor te doen dan je bent, opdat de mensen om je heen zich vooral niet onzeker gaan voelen. We zijn geboren om de luister van God die in ons woont, uit te dragen. Niet slechts in enkelen van ons, maar in ons allemaal. Als wij ons licht laten schijnen geven we anderen onbewust toestemming om dat ook te doen. Als wij bevrijd zijn van onze eigen angst, bevrijdt onze aanwezigheid automatisch anderen".

Dit gedicht gebruikte Nelson Mandela in 1994 bij zijn inaugurele rede toen hij president werd. Hij maakt het gedicht wereldberoemd.

Lees het deze week eens een paar keer...

Overeenkomsten in Verschillen

Vakantie? Waar al die vrije tijd al niet toe leidt...Nou mijn hoofd draait overuren. Het lijkt wel of de rust waar vakantie voor bedoeld is in beslag wordt genomen door al mijn overdenkingen. De 3DMens visie ontvouwt zich op plaatsen waar ik er zelf niet op zou komen.
Zoals gisteren tijdens een spinningles waar ik echt in een soort FLOW terecht kwam. Er was even niets, geen tijd, geen instructies van de spinninginstructor, geen muziek (ik heb altijd oordoppen in, dus hoor sowieso niet veel...), ik ervaarde dit gisteren en was even helemaal 'weg'. Terwijl anderen in de groep al met iets anders bezig waren, was ik nog in soort trance. Het effect was dat ik erna gelijk op scherp stond, ik kwam thuis en krabbelde op mijn grote whiteboard in mijn kantoor allerlei teksten over ideeen neer, zomaar uit het niets. Ik dacht nog hoe kom ik daar nou bij? Maar daar wil ik helemaal geen antwoord op hebben. De 3DMens onderzoekt en verklaart niet...tenminste dat tracht ik te doen....
De teksten en symbolen staan nu kaal op een wit bord..., maar ik zie allerlei overeekomsten tussen verschillende theorieen en modellen. Bijvoorbeeld de overeenkomst tussen de Cirkel van 8 en het OK Corel van Ernst (en de TA levensposities), of Polariteiten (lemniscaat van schijnbare tegenstellingen, waarbij de tegenstelling zichzelf verondersteld) en wat dit betekent voor de interventies die je doet, bijvoorbeeld in teams. Klinkt filosofisch? Je volgt me niet? Dit vraagt nog uitwerking, dat besef ik. Maar het begint me te dagen...het hoofd heeft geen vakantie..... 

Ubuntu in lijn met 3Dmens.

Onlangs viel het woord weer...Ubuntu. Het facineert me al een tijdje, niet alleen de betekenis, maar ook het onderzoeken wat het is om het te doorleven. Covey schrijft erover in zijn laatste boek: het paradigma van 'Ik zie jou'. Volgens zijn schrijven komt het van de Bantoevolkeren in Afrika. Mensen begroeten elkaar met "ik zie jou". De betekenis is "ik erken je unieke individualiteit". Alsof je zegt: "mijn menselijkheid is onlosmakelijk verbonden met de jouwe". Dit is de Ubuntu spirit. Toch mooi zo'n gedachte? Kunnen we nog wat van leren.
Er is zoveel meer te leren van andere culturen. In mijn onderzoek naar 3Dmens past dit ook prima. Hoe kun je leven en werken met de Ubuntu spirit. Letterlijke vertaling: menselijkheid, of beter de mens is afhankelijk van andere mensen om mens te zijn. Of zoals in de gedachte van Jung: het individuatieproces. Zo zit er overal eigenlijk wel overeenkomst in. In de basis klopt Ubuntu, het gaat om wederzijds gevoel van vertrouwen en liefde. Dat is menselijkheid. Dat is in lijn met 3DMens. Vraag voor vandaag: waarin merk jij vandaag dat je de Ubuntu spirit leeft?

De Derde Ruimte

Ik zie mezelf en ik zie jou...als ik je opzoek kan ik synergie creëeren. Het lijkt zo'n simpele boodschap in het laatste boek van Covey. Ik vind en het voel de gedachte zo goed! Maar simpel is het niet, want het betekent ook loslaten wat van mij is. Het is een innerlijke strijd tussen authenticiteit (hechten aan wat van mij is geworden) en collectiviteit (hechten aan wat anderen mij brengen/geven). Het aanvoelen van die ruimte in mezelf is toch een soort strijd. En ik wil geen strijd! Er is alleen strijd als ik in mijn ruimte zit en de ander in de eigen ruimte.

Momenteel bevind ik me ook in een voor mij lastige situatie waarin er allerlei trekkrachten zijn. Naar mijn eigen ruimte of naar de ruimte van de ander bewegen.

Een vriend van me zei vanmorgen dat het een GIF is. Gif klinkt ook gelijk negatief. Gif besmet, gif vervuilt. En inderdaad ik merk dat het gif mij ook minder creatief maakt. Het lijkt wel alsof het echt in mij zit en ik daardoor niet uit die ruimte kan komen. De werkelijkheid is dat ik zelf de 3DMens gedachte wil zijn en leven, vanuit mijn visie op coachend werken. Werken vanuit synergie!

Dus ik zal de ruimte van die ander ook moeten gaan 'zien'. Als ik de ruimte van die ander ga zien, dan vergroot ik ook mijn ruimte. En dat is wat ik wil, ook als medicijn tegen het gif. Dat is wat de 3DMens gedachte is. Creëer samen synergie. Ben ik zelf bereid om iets te proberen wat beter is dan wat we nu hebben? Dat kun je symboliseren met de Derde Ruimte. De plek waar we samen binnengaan en samen onderzoeken wat het beste is. Dit dus in plaats van de ander over te halen naar mijn standpunt, of mijn standpunt loslaten. In de derde ruimte veregingen zich de beste standpunten zich tot veranderingen die voor beide goed zijn. Ik noem het Het Nieuwe Geheel, het geheel dat ontstaat in de Derde Ruimte met een vernieuwd bewustzijn en kijk op de kwestie.

Hoe ik verder de derde ruimte betreed hangt ook af van die ander. Want ik geloof ook dat het betreden iets vraagt Volwassenheid! Ik ga het 'zien', want als ik het doe en toelaat, kan ik anderen het zelfde bieden. Ik hou je op de hoogte.

Theory - U deel 1

In de 3DMens visie heb ik al eerder iets kort geschreven over het in verbinding staan met jezelf, met anderen en met het grotere geheel. De Theory U (C.Otto Scharmer) laat ik vanaf nu vaker aan bod komen, omdat het eigenlijk een voor mij mooi plaatje geeft over waar het om gaat bij de 3DMens.

In het kort komt de U - gedachte erop neer dat we met een andere manier van kijken meer gaan 'zien'. Het werken met je eigen stem in het systeem geeft beweging, maar die beweging is van te voren niet te beschrijven. Het vergt een inspanning, maar tegelijk ook ontspanning om te bewegen. Die paradox fascineert me. Het gaat om open staan voor wat zich aandient. Dat betekent dat je gaat loslaten wat al bekend is. Echt luisteren! En daarmee betreed ik een lastig gebied, want wat is echt luisteren? De beste ideeen die ik zelf krijg, krijg ik juist op die momenten dat ik er niet aan denk. Zoiets bedoel ik. In de boeken die hierover gaan lees ik teksten als zuiver weten, dieper weten.

Meneer Scharmer schrijft in zijn peuter-vuistdikke boek als ondertitel van Theory U : Leiding vanuit de toekomst die zich aandient.

Precies dat is wat mij nu bezighoudt in mijn eigen professionele ontwikkeling. Mezelf openstellen, luisteren en mijn innerlijke stem laten spreken. Door dat te doen en zeker door het vooral ook niet te doen gebeuren er dingen die ik voorheen niet voor mogelijk hield. Prachtig...en ik hou je graag op de hoogte van mijn proces daarin. Even wat minder ratio en wat meer vertrouwen op wat zich 'ont'wikkelt. Ik zal in mijn blog steeds iets meer bloot geven over het volgen van mijn eigen U bocht.

Orgenogram van een Organisatie

Wij werken allemaal in systemen. Die systemen noemen we organisaties. Een plek waar we werken aan het behalen van een doel. Die organisaties 'verkopen' zich aan klanten, relaties, leveranciers etc. Allerlei werkzaamheden worden verricht om het gewenste doel te halen. Dat 'verkopen' gaat op verschillende manieren. Als iemand aan een nieuwe job begint dan heb je al een bepaald beeld gekregen dat eerder door anderen is geschetst (of lees 'verkocht'). Maar stel dat je vantevoren een 'echte' plattegrond krijgt van een organisatie. Een soort blueprint dat iets zegt over het systeem. Jan Jacob Stam begint zijn boekje "Het Verbindende Veld" met uitleg van een systemische quick reference card. Je ziet daarop in een oogopslag de belangrijkste dynamieken van je (toekomstige) bedrijf. In die 'card' lees je meer over de onzichtbare winden die door het bedrijf waaien of hebben gewaaid, over waar medewerkers blij van werden of ziek. De naam: een orgenogram. Een eerlijk stukje geschiedenis van het systeem. Dus elementen die iets vertellen over de lichtkant en de schaduwkant van een organisatie. Dan kun je als medewerker beter verbinden en weet je waar het systeem waar je in gaat werken daadwerkelijk toe in staat is. Zowel positief als negatief. Als je non duaal denkt en werkt, zoals de 3DMens dan 'overstijg' je de beide tegenpolen en kun je je lerend opstellen. Alles heeft immers betekenis.
Dus kijk deze week eens naar de quick reference card van het systeem waar jij werkt. Waar verbindt jij je aan? Past dat wel of niet echt bij je?

De vallende lamp

De filmklassieker The Truman Show uit 1998 is prachtige weergave van hoe wij het leven zien. Het is een metafoor voor ons eigen leven en de beperktheid waarmee wij de wereld 'zien'. Het is een weergave van onze eigen patronen, routines, afhankelijkheden, afleidingen, intenties en behoeften. In deze film is het leven een grote show en is er rondom de hoofdpersoon (prachtig neergezet door Jim Carey) Truman Burbanks één waarheid. Echter het is een gecreëerde waarheid, waarin niets is wat het lijkt. De metafoor naar ons eigen leven is snel gemaakt. Het is ook een illusie...het lijkt allemaal echt, maar dat is slechts ten dele waar. Onbewust worden wij gestuurd door tradities, sociale afspraken, etc. Je gedachten lijken daarin vrij, maar toch zijn ze al voor je bepaald. Onbewust (nu) heeft een externe wereld zich aan jou opgedrongen. Onze handelingen, gevoelens, en gedachten zijn ergens diep in het brein vastgelegd. Daarom zijn bepaalde reacties zeer voorspelbaar. Wij zijn net als Truman bezig in een vast stramien van verplichtingen. Echter Truman ontwaakt uit zijn bestaande waarheid en zekere oppervlakkigheid als zich vreemde gebeurtenissen voordoen die zijn routines doorbreken. Het begint met de vallende studiolamp. Zijn waarheid komt in conflict met een andere waarheid...en het lijkt of anderen hem tegen willen werken en tevens goede bedoelingen hebben. Echter Truman 'ontwaakt' en vindt langzaam zijn eigen waarheid met steeds meer conflict. Hij ontdekt dat alles een illusie is en tegelijk worstelt ie met zijn zekerheden. Uiteindelijk gaat Truman zijn eigen waarheid leven en stapt letterlijk uit de studio waar hij zijn hele leven is geweest. De studio was niet het echte leven, maar slechts een schijnwerkelijkheid, een illusie.
Veel coachvragen die zich aandienen bij jezelf of bij anderen kunnen worden opgelost met het 'zien' van je eigen werkelijkheid en de beperktheid daarvan. Wat is jouw vallende studiolamp, sta jij er open voor als 3DMens? Wordt jij ook wakker? Waardoor ben jij wakker geworden....?

Automatisch berichten in je mail

Beste 3DMensen,
Ontvang vanaf nu automatisch melding in je mailbox als er nieuwe berichten/artikelen zijn geplaatst. Dit gaat snel en eenvoudig via feedburner. Onderaan bij het blogarchief staat een vakje om je mailadres in te vullen. Je krijgt dan een mailtje die je moet aanklikken. Veilig en snel.
Groet Norbert

Traditionele Interventie Model

Het Traditionele Interventie Model bestaat uit twee assen. De horizontale as gaat van links concreet naar rechts vaag. De verticale as gaat van boven verbaal naar onder non verbaal.

In het model zijn vier kwadranten die zich in de assen verhouden van

Kwadrant 1: Verbaal/Concreet ofwel het interventies op inhoud gericht.

Kwadrant 2: Verbaal/Vaag, dit zijn de interventies gericht op hoe iets wordt verteld.

Kwadrant 3: Non verbaal/Concreet: hier gaan de interventies over wat je ziet.

Kwadrant 4: Non verbaal/Vaag: dit zijn de interventies over het gevoelsaspect.

Bij coachend werken is het belangrijk dat je bewuste interventies doet. Dat wil zeggen dat als jezelf in het hier en nu bent, je ook bewuster bent van het effect van je interventies. De interventies zijn procesinterventies die feitelijk alleen kunnen ontstaan in het hier en nu. Als je dit wilt oefenen, dan kun je vrij gemakkelijk beginnen met Aansluiten op wat iemand zegt.

Eerste kwadrant INHOUD

In het eerste kwadrant kun je aansluiten bij de inhoud. Je sluit dan aan bij de letterlijke woorden/zinnen die iemand gebruikt.

Bijvoorbeeld:

Ander: "het ligt al een tijdje op het puntje van mijn tong". Sluit dan bv aan met "wat bedoel je met een tijdje? Hoelang is een tijdje?" Of "wat ligt er dan op het puntje van je tong". Etc. wat feitelijk in taal bij inhoud vaag is kun je concreet krijgen. Mensen bewaren nou eenmaal wat 'natuurlijke' vaagheid en dat is vaak onbewust. De 3DMens is echter scherp(er) in zijn eigen bewustzijn en vraagt door.

 

Tweede kwadrant HOREN of BELUISTEREN

Oefenen kun je ook in het tweede kwadrant: dan ga je naast de letterlijke tekst door intervenieren op betrekkingsnivo in de taal zelf. De wijze waarop het wordt verteld (het hoe).

Bijvoorbeeld: "De nadruk die je legt op een tijdje geeft mij de indruk dat het er er heel lang ligt, klopt dat?" Bij het tweede kwadrant kun je ook meer interpreteren, bijvoorbeeld "je zegt dat het al een tijdje op het puntje van je tong ligt, het klinkt bij mij wat voorzichtig...heeft het misschien met elkaar te maken?"

Dit kwadrant is voor veel mensen lastig, omdat we niet echt bewust gewend zijn van hoe iets wordt verteld. Onderzoek bij jezelf eens wat je kunt oefenen.
Hoe klinkt de vraag/verhaal? Hoe komt het op je over? Hoe is de toon (intonatie)? Hoe is het woord gebruik (veel of weinig en welke soort woorden)? Wat is de spreekstijl (langzaam, snel, duidelijk, onduidelijk, bedachtzaam, energiek, boeiend vertellend etc.)? Wat is de booschap achter de letterlijke tekst, bijv. klagend, verwijtend, slachtofferig?

Voor de meer ervaren 3DMensen kunnen zelfs interventies doen in wat je juist NIET hoort. Bijvoorbeeld: "ik hoor je veel vanuit de je - vorm je verhaal vertellen, maar ik hoor geen ik - vorm. Herken je dat van jezelf? Wat kan dat betekenen?"

Tips: let op taalversluiering: woorden als niemand, iedereen, nooit, altijd en gewoon zijn mooie aanleidingen om op door te vragen en irrationalitele opvattingen te ontdekken.

Derde Kwadrant (ZIEN of WAARNEMEN)

In dit kwadrant werken kan je ook veel informatie geven. Je daarvan bewust zijn en vervolgens op bevragen geeft vaak onverwachte beweging in gesprekken.

Hier gaat het om wat je ziet in het gedrag van de ander. Je neemt iets waar wat zichtbaar is voor jou en onzichtbaar voor anderen. Je kan het blinde vlekken noemen, maar die term past ook prima bij tweede kwadrant als je het niet te letterlijk neemt.

Als iemand anders iets vertelt en je bent alert op het non verbale deel, dan kun je je richten op de houding of bewegingen. Hoe staat iemand en hoe is de gezichtsuitdrukking? Vertelt iemand iets wat niet leuk is, maar trekt constant een grimas, dan is er een duidelijke blinde vlek. Wat doet het nu echt met iemand als het niet leuk is? Je kunt in het Zien kwadrant bijvoorbeeld zeggen, "je verhaal is heftig als ik het je zo hoor vertellen, maar de blik die je daarbij hebt zegt mij dat iets anders...weet je hoe je erbij kijkt?

Iemand in de klaagrol of slachtofferrol zal onbewust meer prijsgeven in houding en gedrag dan hij denkt. Afhangende schouders, naar beneden kijken, frutselen aan haar, sieraden, etc. of wegkijken (geen oogcontact, maar steeds naar een punt (soort anker) ergens anders), leuning vasthouden, etc. hier kan ik nog wel even doorgaan. Ik heb in de afgelopen jaren in mijn reflectiedagboeken aardig wat waarnemingen beschreven. Mogelijk komt er nog eens een artikel in mijn blog van.

Aansluiten bij wat je in het hier en nu ziet heeft onmiskenbaar effect en maakt iemand bewust. De reactie is dan ook altijd een vorm van beweging. Oefen hier op en je zult het merken.

Vierde Kwadrant (ERVAREN of VOELEN)

Hier interventies doen lukt alleen als je er zelf goed mee om kan gaan. In mijn trainingen zie ik dat dit kwadrant als het meest lastigst wordt ervaren. Hier spelen natuurlijk ook opvattingen over voelen een grote rol. Hier zit voor veel 3DMensen de grote sprong. Als je dat lukt dan ontstaat er echte verbinding. In dit kwadrant zit je met je interventies ook echt bij het hier en nu gevoel. Daarmee bedoel ik dat iemand als het ware een eerdere beleving in het hier en nu beleefd als het wordt verteld. Je ziet rode vlekken in het gezicht of nek, je ziet dat iemand iets wegslikt (brok in de keel), je ziet dat iemand glazige ogen heeft omdat oude emoties zich in het hier en nu laten zien. Dan kun je treffend interventies doen die echt gaan over de emoties.

Als iemand iets verteld over een eerdere gebeurtenis en je vraagt door over wat iemand toen voelde (dat zie ik nl in de trainingen vaak gebeuren), dan is het feitelijk niet het gevoel in het hier en nu en intervenieer je feitelijk vanuit eerste kwadrant.

Zeg je "hoe was de sfeer in de ruimte toen de woorden op het puntje van je tong lagen?", dan vraag je naar het verleden, naar de situatie, dus eerste kwadrant, maar zeg je "hoe voel je je op dit moment als je dit verteld?, dan maak je iemand bewust van gevoelens in het hier en nu.

Aansluiten bij gevoelens die er zichtbaar worden geuit in het hier en nu worden vaak vanuit de eigen opvatting over gevoel weggedrukt door te bagatelliseren. Het beste wat je kunt doen is vragen wat iemand op dat moment nodig heeft. Dus niet zelf gelijk actie nemen, maar juist stilstaan bij wat zich voordoet. Als de ander dan uit zichzelf aangeeft even rust nodig te hebben, dan vraag je wat ie dan wil. Laat het vooral uit die ander komen. Daarmee zet je iemand vanuit eigen beweging in zijn kracht.

Oefenen kun je bijvoorbeeld door vanuit iets wat je ziet of hoort (kw 2 en kw 3) door te vragen naar gevoel in het het hier en nu.

Het Traditionele Interventie Model is prachtig om jezelf bewust te maken en duidelijk effect te krijgen. Van belang is dat je dit steeds passend doet en vooral vanuit de context. Zomaar in een lollig verhaal van een collega inbreken kan natuurlijk ook het verhaal platslaan. De 3DMens die dit model wil inzetten moet zich realiseren dat het goed toepasbaar is bij klaaggedrag, slachtoffergedrag, mopperen/zeuren, feedback etc.

Ik wil afsluiten met het feit dat in dit model ook valkuilen zitten. Ieder kwadrant heeft een vervorming. Daarmee is voor mij een Nieuw Interventie Model aan het onstaan. Hier ga ik later nog verder op in.
 

Voor nu, veel plezier.