Herken je deze Spel Formule?

Medewerker komt de kamer van manager binnen en dan dit:

Manager: 'pfff, heb je 'm weer, wat is er nu aan de hand'
Medewerker: 'ja sorry, maar ik krijg die man niet te pakken'
Manager: 'sjjj, alweer niet, wat een gedoe allemaal, ik moet 'm zelf maar bellen'
Medewerker: 'nou hoeft niet hoor, ik probeer het nog wel eens'.
Manager: 'gelukkig, dat spaart mijn tijd'

Herken jij dit gesprek?

Als je dit soort gesprekken per dag optelt en er een 'vitaliteits index' aan kon hangen, dan kan ik een voorspelling doen over het energie nivo tussen mensen. En wat het kost....?

Hier is sprake van Spel. Spel is bewust met een hoofdletter. Het begrip Spel komt uit de Transactionele Analyse. Waar het hier om gaat leg ik je uit.

Hoe kom je in het Spel?

In het bovenstaande gesprek is sprake van een Spelmatige uitwisseling tussen twee mensen. In Spel wordt volgens een vast patroon gewerkt. Dat patroon ontstaat tussen mensen en verloopt altijd volgens een soort formule. Met die formule kun je voorspellingen doen. Het Spel is een onbewust mechanisme die lijkt energie te geven, maar uiteindelijk energie kost.

 

De formule van hierboven laat zien dat zich iets herhaalt. Het levert feitelijk niet iets anders op dan met elkaar iets uitwisselen met hetzelfde onbevredigende effect. Te voorspellen is dat dit escaleert. Feit is dat dit voor beiden energie kost. Ze zitten in een cirkel en houden dit samen in stand.

Spel heeft vaststaande patronen die werken met een verschillende intensiteit. In het beschreven geval is de intensiteit niet zo groot, maar je kan je voorstellen dat dit schade geeft als het lang duurt.

Hoe kom je eruit?

Ten eerste het gesprek wordt niet 'persoonlijk' gemaakt terwijl er wel woordelijke uitingen zijn die daar aanwijzingen voor geven. Reactie bij manager: pfff, weer, nu, sjjj, alweer, gedoe, allemaal etc. Reactie bij medewerker: sorry, probeer.
Ten tweede het gesprek geeft geen diepte dimensie. Het gesprek gaat niet over waar het werkelijk over zou moeten gaan, het gaat namelijk niet over de man die niet bereikbaar is! Het gaat over de manier waarop deze twee communiceren! Het gaat over IK en JIJ, maar niet over WIJ. Je begrijpt het al, hier zitten geen 3DMensen.

De Spelmatige communicatie kan doorbroken worden met de aandacht te richten op waar het doorgaans NIET over gaat. De onderliggende frustratie! Doorbreken lukt met persoonlijk verantwoordelijkheid te nemen. Want alles wat verzwegen wordt is terug te voeren op het thema intimiteit. Bij intimiteit is sprake van open, eerlijke, nieuwsgierige, relevante en persoonlijke communicatie. Met 'coachend werken' leer je dat.

Aan het denken gezet? Hier meer over leren? Kijk dan eens naar
http://3dmens.blogspot.nl/p/opleiding-coachend-werken.html
of
http://3dmens.blogspot.nl/p/training-3dcoachingtechnieken.html

Deze trainingen starten in maart. Inschrijven kan vanaf vandaag!

TEAM ANATOMIE, met schillen beginnen

Een gezonde groep of team ont-wikkel-ing begint bij de teamleider. lk gaf aan (in vorige blog over Gezond Leiderschap) dat gestart moet worden met 'schillen'. Het schillen begint met het herkennen van Team Spellen. Herken je dit voorbeel?

Ongezond of gezond leiderschap?

Tijdens een maandelijkse vergadering van een team consultants is altijd ruimte om een verbeterpunt in te brengen. Door een teamlid wordt de opmerking gemaakt dat een procedure telkens niet wordt nageleefd. Het betreft een handeling dat alle consultants altijd iemand laten meelezen bij een offerte. Er is een patroon ingeslopen dat een mail met offertebijlage naar een collega wordt gestuurd en vervolgens zonder feedback goedgekeurd wordt. Puur vanwege de procedure. De medewerker brengt dit in als verbeterpunt.

De reactie van de teamleider: "De procedure die je aangeeft klopt, deze is ingesteld in de tijd dat er veel fouten werden gemaakt". Nu loopt dat goed en daarom gaat het nu zo". De medewerker reageert terug "ok, dus het loopt goed zo!" waarop de teamleider zegt "dat zei ik net toch". De medewerker schrikt een beetje en antwoordt "ok prima, dan blijven we het zo doen". Teamleider: "ok, dan kunnen we nu verder..."
Werkt dit vitaliserend of devitaliserend denk je? Is het gedrag van de leider gezond of ongezond voor het team?

Welk Spel?

Het Team Spel dat je hieruit kunt halen heet: 'Luister of ik schiet'. Dit betekent in dit kader zoiets als 'je mag wel wat inbrengen, maar ik heb het liever niet. En als je het toch doet, dan loop ik over je heen'. De teamleider in dit geval houdt de ont-wikkel-ing tegen. Wat nu als je iets dieper kijkt, als je het eerste schilletje eraf haalt?

De gedachte van de teamleider beantwoordt niet met de gedachte van de medewerker. De medewerker vraagt niet met zijn echte gedachte. Er is duidelijk sprake van een transacties met een bijbedoeling. De bijbedoeling van de teamleider is dat hij geen gedoe wil over een procedure die hij zelf heeft ingesteld en het zelf nu prima vindt. Onbewust zegt hij "geen kritiek op iets wat ik oogluikend toe heb gelaten". De medewerker begon zijn vraag met de gedachte 'ik heb behoefte aan feedback op mijn offertes, ik krijg nu alleen goedkeuring, maar wil een review". Echter, dat is niet wat hij vroeg.

Beiden spelen het Spel! De teamleider en de medewerker.

Gezond leiderschap is...

Om als leidinggevende een gezonde (lees vitale) koers te varen kan gekozen worden voor Gezond Leiderschap. In dit geval Met Schillen Beginnen. Neem dus een kijkje onder de schil. Wat is de aanleiding voor de vraag? Wat is de gedachte achter die vraag? Wat wil iemand duidelijk krijgen met die vraag. Herkennen anderen ook die vraag/behoefte? Met dergelijke vragen en vooral gericht op de groep/team ontstaat meer ruimte, openheid en onderlinge interactie. De leidinggevende biedt ruimte voor onderzoek en creativiteit. Dit stimuleert tot meer gezonde acties en smaakt naar meer. 

 

In mijn volgende blogartikel ga ik hier op door en ontrafel ik verder.
Nieuwsbrief van 3DMens ontvangen? Laat me weten op  3dmens@gmail.com
of schrijf je NU in als vaste lezer, dan krijg je de nieuwsbrief automatisch.

 

Wil je meer leren over Spelletjes in teams? Lees dan terug in de onderstaande blogartikelen.  

 

 

De 3DMens 'ontrafelt'.: Op herhaling: Valse spelletjes in teams 1

De 3DMens 'ontrafelt'.: Op herhaling: Valse spelletjes in teams 2

De 3DMens 'ontrafelt'.: Op herhaling: Valse spelletjes in teams 3

 

 

 

 

Fataal of Vitaal Team? Vals Spel. Deel 1

De reeks energielekkages eindigt volgende week met een zesde en laatste lekkage.

In mijn nieuwe reeks Fataal of Vitaal in teams wil ik vast beginnen met Vals Spel. Dit onderwerp kun je ook doortrekken naar organisaties, maar dat wordt voor deze reeks misschien te ingewikkeld. De basis hiervan is dat er binnen teams nogal wat 'afspeelt'. Er worden namelijk nogal wat spelletjes gespeeld.

De term spelletjes ontleen ik hierbij eigenlijk niet zozeer aan het spreekwoordelijke 'spelletje spelen', maar aan de theorie van Eric Berne, ofwel de Transactionele Analyse. Berne beschrijft een Spel (met hoofdletter S) als een reeks complementaire transacties met bijbedoelingen, die leidt tot een voorspelbaar resultaat dat schade aanricht.

Dat Spel spelen staat vaak niet in het bedrijfsplan of prominent op de website bij de lijst met kernkwaliteiten. Bedrijven afficheren zich daar liever niet mee, terwijl het er wel is..... (lees ook Orgenogram van een Organisatie). Als team -en organiastiecoach krijg ik (en jij misschien) ermee te maken. Want dat is namelijk wat er speelt buiten de geschreven wetten van het systeem. "Het staat niet in het handboek personeel" zeg ik vaak. Maar als ik wat voorbeelden noteer, dan herken je het waarschijnlijk vast wel. Piet Weisfelt schrijft hier prachtig over in zijn boek De Bestemming van het Systeem:

Etiketteren: men krijgt een beeld van de ander en niemand zal dit beeld meer kunnen veranderen. Dat beeldvorming of 'kleuring' keihard werkt en vooral hardnekkig is heb je misschien zelf ook 's moeten ervaren en ik ken het ook. Je ziet het nu ook in de politieke arena, waar één foutje fataal kan zijn (zie de aflevering Altijd Wat (17 april) van Rob Wijnberg, hoofdredacteur van NRCNEXT, hij noemt het Mediareductie*).

Wees ze voor: de ander wordt als bedreigend afgeschilderd en deze veronderstelde bedreiging rechtvaardigt vervolgens ieder handelen. Ook deze spelvorm heb ik 's aan den lijve ervaren. Niet leuk en pijnlijk, de grond zakt onder je voeten weg..... Stel je voor dat een collega er voor zorgt dat er vooral over jou wordt gesproken en zijn of haar eigen rol en aandeel 'onzichtbaar maakt'. Dat dit vervolgens ook door de leiding wordt toegelaten maakt dat zelfs dit spelgedrag wordt beloond...en daarmee in stand wordt gelaten (lees ook de nieuwe serie Roddelaars Ontmaskerd).

Als je niet uitkijkt: een variant op het voorgaande waardoor de betrokkenen angstig worden en passief blijven. In voornoemde geval waarbij navraag werd gedaan werd de betrokkene zeer boos en schoot vol verwijt, liep daarmee naar de leiding en... kreeg gelijk...., de volgende keer dus beter uitkijken....

Likken en Trappen: de acties die men onderneemt om zichzelf veilig te stellen, ook als dit ten koste gaat van de medeleden. Deze sluit aan bij het Spel Wees ze voor. Als likken naar boven helpt en trappen naar de zijkant of naar beneden helpt in een systeem, dan is voorspelbaar dat dit ergens in de tijd fataal wordt. Altijd zal iemand of meerderen daarvan slachtoffer worden.

Ik volg alleen maar een bevel: rechtvaardiging van wangedrag en verlies van autonomie. Deze behoeft niet veel toelichting...

Als je dit leest en je doorziet Het Vals Spel, dan zie je ook de mogelijkheden om van fataal naar vitaal te groeien. Hierover later meer...

Kijk eerst eens goed rond vandaag...welke Spelletjes zie jij? Wil je reageren? Stuur me dan bericht via 3dmens@gmail.com.

* mediareductie: het volledig reduceren van een persoon (in de media) tot één moment, een uitglijder, een fout. Dat beeld wordt vaak herhaald en de betrokken persoon wordt daarop telkens aangesproken, waardoor het beeld blijft. Wat iemand vòòr dat moment of erna heeft gedaan krijgt geen aandacht.

(bron plaatje ontleend van Museum Boerhaave)
(bron oa. P. Weisfelt, de bestemming van het systeem, 15.3.8)