Posts tonen met het label fataal of vitaal team.. Alle posts tonen
Posts tonen met het label fataal of vitaal team.. Alle posts tonen

maandag 4 januari 2016

Veranderen helpt niet

Lekkere titel aan het begin van het nieuwe jaar...

In mijn terugblik met aantal mensen op jaar 2014 (!!!) was er iemand die zei: 'veranderen helpt niet'.
Die opmerking triggerde mij. Het klonk als een stelling, maar was bij navraag niet zo bedoeld. De stelling was een mening gebaseerd op ervaringen.

Waarom zou 'veranderen niet helpen' vroeg ik. Het antwoord was even opzienbarend als simpel. 'Waarom zou ik iets veranderen als het niet helpt'. Hij is al jaren teamleider bij een multinational. Hij stuurt een flinke afdeling aan met hoogopgeleide mensen die een hoge mate van autonomie kennen. Je kent het wel..., een zelfsturende groep professionals. Dat gaat al jaren zo en eigenlijk klaagt niemand. De medewerkers doen hun 'ding' en vragen alleen aan de teamleider als dat ook echt nodig is. Veranderingen zijn alleen interessant als 'het helpt'.
Nu kun je denken 'moet een verandering er dan zijn om te helpen?' Is deze mening waar? Tenminste dat dacht ik...

Mijn vervolgvraag was dan ook wat ik dacht. Het antwoord van de teamleider was bevestigend. Je moet pas gaan veranderen als het 'helpt'. Niet vreemd dat ik vroeg 'wat bedoel jij dan met helpen?' Zijn reactie 'helpen is als er iets kan verbeteren, waardoor het efficiënter of beter kan. Op mijn afdeling draait het goed, de mensen zijn op elkaar ingespeeld en het loopt in mijn ogen gesmeerd'. Wat bedoel je dan met 'het' vroeg ik. 'Het' ging bij hem over samenwerking!

'Veranderen is dus alleen handig als het echt helpt'.


Een dikke maand later belde hij me op. 'Norbert ik heb een organisatie coach nodig'. Inmiddels zijn we ruim tien maanden verder...

Er was een dringende hulpvraag ontstaan. Zijn paradigma "veranderen helpt niet' moest hij bijstellen. Hij wist ons gesprek nog te herinneren. Er waren wat kreukels ontstaan in zijn mening. Hij vroeg mij om een 1,5 daagse 'HEI sessie' te begeleiden. 'Heerlijk die HEI sessies die niet werken' zei ik...(maar goed dat is ook een mening gebaseerd op ervaringen en geen harde stelling). Hij was serieus en legde uit dat er wat moest gebeuren. Na jaren van 'homeostase' had hij toch wel door dat er wat veranderd moest worden. Hij wist alleen niet wat...

Ik zei gelijk erachteraan 'prima als jij een HEI sessie wilt, maar wil je dan ook dat het echt 'helpt' voor jullie? Daarmee bedoelde ik dat er wezenlijk een vraag moest zijn om vanuit die vraag te gaan werken. De HEI sessie is dan min of meer de intake!

We konden twee dagen vullen met de vragen op de afgebeelde verkeersborden. Met als subtitel 'in de ontwikkeling van onze afdeling. Met als context de persoonlijke en professionele groei in de samenwerking. We werkten van totaal 25 punten (wel en niet helpen) terug naar 5 kernpunten. Op die vijf punten hebben we een plan gemaakt en heeft 3DMens dat mogen begeleiden.

Na die eerste 1,5 dag (en later nog drie dag sessies met drie teams) blijkt dat veranderen toch wel echt helpt...Medewerkers scoren nu een 9 voor hun samenwerking in plaats van een magere 6.

Toch maar iets veranderen dan?
Ik wens je een voorspoedig jaar toe.
Norbert


Zet je zelf en jouw eigen 'team' in tijdens de workshop Teamdynamiek en Leiderschap
Zelf coachend leren werken? Doe mee met nieuwe opleiding Coachend Werken



maandag 8 juni 2015

Het Geheim van de Groep: Hoe kan dit nou? Deel 2

Mocht je deel 1 niet gelezen hebben, klik dan HIER


Waarom overkwam de medewerkster het onbehaaglijke gevoel van onveiligheid in dit team? Ze had juist gedacht dat ze was ontsnapt door een andere baan te nemen. In haar nieuwe baan gebeurde hetzelfde. Onveiligheid in teams zorgt voor veel tijd en energie verlies en uiteindelijk ook prestatieverlies.

Trek aan de bel als je dit merkt. 3DMens faciliteert de leerprocessen. Er wil iets bevrijd worden in het systeem.

De onderstroom

Het was kennelijk (ook) in dit team dat de betreffende medewerkster de onderstroom voelde. Ze voelde de ondergrondse strijd tussen twee groepen collega's. Het Geheim van dit team kon ze nog niet beetpakken. Zoals ieder individu een eigen onderstroom heeft (en dus ook zijn /haar geheimen), zo heeft ieder team dat op zijn eigen manier ook. Die onderstroom is er altijd, maar als de functie daarvan niet wordt gezien of bewust wordt genegeerd, dan gaan de vitale functies verloren. 

De ijsberg

De ijsberg is (ja nog altijd)  een metafoor voor menselijke e/o team/organisatie ontwikkeling. Het gaat kortweg om wat zichtbaar en onzichtbaar is. Zichtbaar is houding, gedrag etc. en onzichtbaar zijn de gedachten, overtuigingen, intenties, normen en waarden etc. Diep in de ijsberg zit de Identiteit. Het geheim van een systeem zit vaak verborgen in de diepere lagen van de ijsberg, want is niet zichtbaar. Je komt daar pas bij als je de juiste vragen stelt.

 

Hoe kan dit nou?

De medewerkster had een leuke inwerkperiode gehad en ontdekte toen pas die onderstroom. Ze maakte de leidinggevende erop attent dat er twee partijen waren in het team en dat ze niet kon achterhalen wat er speelde. Ze wilde geen partij kiezen. Ze benoemde oprecht haar 'hoe kan dit nou' gedachte waarom ze eerder was weggegaan bij een team dat ook zo 'werkte'. De leidinggevende pikte haar gedachte serieus op en vroeg wat ze ermee wilde.

Comfortzone

Ze vroeg of ze een oefening uit een training die ze bij mij had gevolgd mocht 'inbrengen' tijdens een vergadering. Ze wist dat ze een risico nam, omdat ze er nog maar relatief kort werkte, ze wist dat ze misschien 'uitgesloten' kon worden, omdat ze niet meeging in het ondergrondse gevecht.
Enfin, beter om uit de comfortzone te gaan, dan er in blijven en niets doen. Ze wachtte het eerstkomende teamoverleg af en bracht gelijk aan het begin (wel na overleg met de leidinggevende) de oefening "de bevrijding' in.

Haar woorden: "ik loop nu enige tijd mee in deze afdeling. Ik merk de laatste tijd dat er 'iets' speelt in de sfeer, waardoor ik me onveilig ben gaan voelen. Onveilig omdat het erop lijkt dat ik partij moet kiezen. Er lijken twee fronten te zijn en ik snap niet waarom. Ik wil niet weten waarom, maar wil mezelf bevrijden van dit ongemak door het hier te melden. Wie wil hierop reageren? "

De bevrijding

Het moment daarna is essentieel. Bij de oefening De Bevrijding onderzoek je zowel de boven als de onderstroom. Iets wil namelijk bevrijd worden (zit in onderstroom), hoe er wordt gereageerd is onbewust altijd iets van de bovenstroom.

Afgesproken was dat de leidinggevende niets zou zeggen. De eerste reactie op haar korte inleiding was van een andere relatief nieuwe collega, maar werkte er al wel paar maanden langer. Ze zei dat ze dat ongemak herkende maar niet wist wat ze ermee moest doen, ze was blij dat ze het zei. De medewerkster knikte alleen en keek rond. Er was een stilte....De stilte die 'vertelt' dat de onderstroom ging werken. Een senior op de afdeling zei ineens "ik snap je niet, ik herken niet wat jullie bedoelen, leg het eens uit". De medewerkster die de oefening kende had kunnen toehappen, maar wist dat ze niet op de inhoud moest reageren, ze vroeg aan de senior Wat gebeurde er zojuist in de stilte bij jou, zodat je met deze vraag kwam? Wat verontwaardigd reageerde de senior "je zette me aan het denken en ik wil weten om wie het gaat?". "Ok" zei de ander, "het gaat om mij, het gaat erom dat ik hier wil delen dat het onveilig is in de sfeer. Daar wil ik wat mee, in plaats van het onbenoemd te laten".

Daarna ontstond een dialoog, doordat iedereen getoetst werd in het proces. De medewerkster hielp met haar vraag het proces op gang om de onveiligheid en de 'partijen' te benoemen. Het resultaat was dat er veel uit de onderstroom naar boven kwam. Ze begreep na 45 minuten wat dat 'iets ' was geweest. Het had te maken met een jaloerse collega die ee jaar daarvoor eigenlijk de baan van de leidinggevende had willen krijgen, ze had zich er niet bij neergelegd dat ze was afgewezen. Ze zocht in het team 'medestanders' om de leidinggevende die er nu zat 'weg te krijgen'.

Wat een cursus Feedback 3.0 al niet teweeg brengt...

 

Resultaat

Het team koos voor twee Dag sessies Teamschatten met 3DMens en vond de weg die het beste bij dit team paste. Niemand is opgestapt, de energie is terug, de jaloerse collega kreeg inhoudelijk meer verantwoordelijkheden, de 'partijen'  waren opgeheven, er was eenheid en goede afstemming. De medewerkster die het allemaal in gang zette met de Bevrijdingsoefening kreeg een tegeltje met de tekst Hoe kan dit nou? en voelde zich meer bevrijd dan ooit door het proces. De leidinggevende kreeg er een nieuw team met dezelfde mensen voor terug.

Lees binnenkort mee met de 3D uitleg van wat hier is gebeurd.


Schrijf in als VASTE LEZER (zie linkerkolom van de site) en mis de blogs niet.

maandag 11 juni 2012

Teams met energielekkage, deel 6

Om de zesde energielekkage te introduceren eerst een schokkende gebeurtenis die in mijn leven erg aangreep.
In 1988 kon ik tijdelijk een flat krijgen in Utrecht Kanaleneiland op de Telderslaan. Voor de grote verhuizing reed ik heen en weer om op te knappen en vast wat spullen te verhuizen. Na enkele dagen werd ik bij de flat tegengehouden door een agent. Ik moest uitleg geven wat ik kwam doen etc. Om een lang verhaal kort te maken: mijn (aanstaande) buurvrouw bleek de avond te voren te zijn vermoord in haar flat. De politie deed onderzoek en wilde mijn getuigenis opnemen...
Ik was echter die betreffende avond op een ander adres, want ik woonde er nog niet. Maar nu de crux!
En dat stond een paar dagen later paginagroot in de krant: vele bewoners in de (gehorige) flats hadden het geschreeuw, gestommel, geruzie, gegil en zelfs de laatste kreunen gehoord...
En waar het omgaat: niemand had iets gedaan!

Diffuse verantwoordelijkheid?
De zesde en laatste energielekkage in teams gaat over Diffuse Verantwoordelijkheid (of ook Toeschouwer-syndroom of Diffusion of Responsibility). Dit is een sociaal-psychologische verschijnsel waarbij iemand of een kleine groep minder verantwoordelijkheid voelt om iets te doen wanneer anderen aanwezig zijn. De persoon of kleine groep (binnen een groter geheel) gaat ervan uit dat anderen verantwoordelijkheid nemen voor een actie of denken dat anderen dat al gedaan hebben. Het verschijnsel kan optreden bij groepen mensen boven een bepaalde kritische omvang en wanneer er niet expliciet verantwoordelijkheid is toegekend. Het komt zelden voor wanneer iemand alleen is en de diffusie neemt toe als er drie of meer mensen zijn.

Lekkage door passiviteit
In teams/organisaties komt hetzelfde fenomeen voor. Iemand stelt bijvoorbeeld iets voor om te ondernemen of aan te pakken en anderen reageren passief of schieten gelijk in een oordeel. De energielekkage ontstaat doordat daarmee een onderstroom ontstaat van 'geen initiatief meer nemen'. Dit komt vooral voor in teams waar een zwakke leider of geen leider aanwezig is. Zo wordt 'initiatief nemen' veroordeeld en ontstaat een sfeer waarin niemand meer leiding durft te nemen. Als de betrokkenheid afneemt, dan neem de onverschilligheid toe. Achteraf veschuilen mensen zich met "maar niemand deed wat". Er worden geen meningen meer gegeven of juist eindeloze discussies en vooral niet constructief en zonder besluitvorming.
In lijn met het bovenstaande kan ik ook 'Social loafing' benoemen. Dat is het gedrag dat mensen in groepen hebben waarbij juist door het groepsverband minder moeite wordt gedaan. De energielekkage ontstaat dan omdat groeps -of teamleden hun aandeel te weinig terugzien in het resultaat.

Fataal gedrag
Onlangs hoorde ik nog over een situatie waarbij in een organisatie duidelijk merkbaar was dat het niet goed ging. De doelen werden niet gehaald, de visie ontbrak, krampachtige marketing had geen effect, geen zelfreflectie, de geest uit de fles... etc.. De leider riep geen of verkeerde hulp in, de leden stelden zich afhankelijk op en durfden door het gedrag van de teamleider niets meer te doen. Het hele team was 'ziek', medewerkers waren in hun gedachten al 'weg aan het gaan' of werden echt ziek en klanten trokken zich terug. Niemand nam nog eigenaarschap en iedereen verschool zich met een excuus (achter de diffuse verantwoordelijkheid). Medewerkers waren minder zelfbewust (over hun bijdrage), hadden een groot gevoel van anonimiteit en namen geen leiding. Niemand die het echt durfde om persoonlijk verantwoordelijkheid te nemen. Achteraf zeiden de medewerkers 'we zagen het al lang aankomen'. Na afloop werd duidelijk dat de ernst van de situatie ook al langer werd begrepen en ook wat men had kunnen doen, namelijk wel ingrijpen! Het team werd opgeheven en de organisatie ging later failliet (lees ook de nieuwe reeks van Fataal of Vitaal Team?).
Doe je iets of doe je niets?
Het psychologische mechanisme (oa. het 'bystander effect') is uitvoerig beschreven. Het bekendste voorbeeld is dat van Kitty Genovese. Zij werd in 1964 verkracht en vermoord en de vele getuigen deden niets.
In dit kader kun je talloze filmpjes vinden op You Tube, waarbij gekeken is hoe omstanders 'niets doen', omdat ze denken dat anderen het wel doen.
Neem jezelf de komende week nu eens voor om niet alleen toe te kijken...
Toon leiderschap, onderneem, be the change! 3DMens: Denk, Durf en Doe.


En heb je voorbeelden van hoe het wel (of niet) moet, stuur me dan je bijdrage: 3dmens@gmail.com